BRT | Haber Ajansı

10 yılda 1,2 trilyon dolarlık yüksek teknoloji aldık

Mon, 09 Feb 2026 11:25:00 +0300

ANKARA- Son 10 yıllık dönemde yüksek ve orta yüksek teknolojili ürünlerin ithalatına 1 trilyon 228 milyar dolar harcayan Türkiye aynı dönemde 776 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdi ve toplam dış ticaret açığı 452 milyar 203 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) teknoloji yoğunluğuna göre imalat sanayi dış verilerinden yapılan derlemeye göre 2025 yılı Aralık ayında, yüksek teknolojili ihracat 1 milyar 550 milyon dolar ile imalat sanayi ihracatının içindeki payını yüzde 6.7’ye yükseltti ve son yılların en yüksek seviyesini görmüş oldu. Yüksek teknolojili ürün ithalatı, ihracatın başarılı performansına çok yakın seviyede gerçekleşti. İthalat yüzde 51.7 artarak 2 milyar 794 milyon dolardan, 4 milyar 237 milyon dolara yükseldi.

Aynı dönemde orta yüksek teknolojili ürün ihracatı yüzde 18.8 artarak 10 milyar 188 milyon dolara, ithalat ise yüzde 14.2 artarak 12 milyar 776 milyon dolara çıktı. Türkiye’nin yüksek ve orta yükse teknolojili ürün gruplarında sadece 2025 yılı Aralık ayında verdiği dış açık 5 milyar 275 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti.

Son 10 yıllık teknoloji ithalatı 1 trilyon doları aştı

2016 yılından bu yana Türkiye’nin yüksek ve orta yüksek teknolojili ürünlerde yaptığı ithalatın toplamı 1 trilyon 228 milyar doları aştı. Bu kategoride 2025, 132 milyar dolar ile son 10 yıllık dönemin en çok ithalat yapılan yılı oldu. Aynı yıl yüksek teknoloji ithalatı 35 milyar 389 milyon dolara ulaştı. 2025’te orta yüksek teknoloji ihracatı 102 milyar 74 milyon dolar ile ilk kez 100 milyar doların üzerine çıkarken, yüksek teknolojili ihracat 9 milyar 912 milyon dolar oldu.

Yüksek ve orta yüksek teknolojili ürünlerde yıllık toplam açık miktarı ise 55 milyar dolar ile son 10 yılın en yüksek ikinci seviyesini gördü. Türkiye son 10 yılda en yüksek teknoloji açığını 59 milyar 389 milyon dolar ile 2023 yılında, en düşük açığı ise 20 milyar 483 milyon dolar ile 2019 yılında vermişti.

kAYNAK: www.ekonomim.com/HÜSEYİN GÖKÇE

'İlk Türk Astronotu' Alper Gezeravcı Ataşehirli öğrencileri büyüledi

Fri, 24 Oct 2025 18:27:00 +0300

İSTANBUL/ATAŞEHİR (BRTAJANS) - 28 gün olarak planlanan uzay gezisini 36 günde tamamlayan, 2 saatte dönülebilecek dünyaya ancak 48 saatte dönüş sağlayabilen, uzaya çıkan ilk Türk astronotu olma sıfatını taşıyan Alper Gezeravcı, bugün Ataşehir'deydi.

TÜBİTAK projeleri ve İstanbul Milli Eğitim Müdürlüğü projesi Köklerden Geleceğe kapsamında Ataşehir'e gelen ilk Türk Astronotu Alper Gezeravcı, Ahmet Keleşoğlu Fen Lisesi'nin büyük konferans salonunu dolduran öğrencilere unutamayacakları saatler yaşattı.

Gezeravcı'nın sunumundan önce İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Projeler Müdürü Halil Varol, "Bugün burada, yalnızca bir etkinliğe değil, bir milletin hayalini gerçekleştirmiş olmasına tanıklık ediyoruz.
Türk milletinin bilime, teknolojiye ve uzaya uzanan serüveninde yeni bir sayfa açılıyor." diye başlayan bir konuşma yaptı. Varol,
İstanbul İl Mili Eğitim Müdürlüğümüzün vizyonuyla yürütülen "Köklerden Göklere Projesi", çocuklarımızın ve gençlerimizin havacılık ve uzay bilimine olan ilgisini artırmak, onlara milli teknoloji hamlesi bilincini kazandırmak amacıyla hayata geçirilmiştir. Bu proje, geçmişteki bilim mirasımızla geleceğin yenilikçi teknolojilerini buluşturan güçlü bir köprüdür." diyerek bu yolda emeği geçenlere teşekkür etti ve Gezeravcı'yı selamladı.

Ataşehir ilçe Milli Eitim Müdür Vekili Kader Baycan da konuşmasında Alper Gezeravcı'nın Türk cihan hakimiyetinin sembollerinden biri olan Kızıl Elma hedefinin ötesine geçtiğini belirterek “Bu anlamda kendilerine teşekkürlerimizi arz ediyorum. Alper Gezeravcı ile ilgili yaptığım bir araştırmada s.iz öğrencilerin olmak istediği birçok sıfatların kendisinde olduğunu gördüm. Biz kendisini astronot olarak bilsek de kendisi öğrenci, askeri pilot, rütbe sahibi bir asker . Bunların hepsinden önemlisi astronot olma özelliğidir . Kendisi bugün birbirinden değerli bilgileriyle sizlerin geleceğini şekillendirecektir. Bu anlamda iİçe Milli Eğitim Müdürümüz İsmail Yıldırım ve eğitim camiamız adına teşekkür ediyorum” dedi.
Salonu dolduran öğrencilerin çılgınca alkışlarıyla sahneye gelen ‘İlk Türk Astronotu Alper Gezeravcı’ sinevizyon gösterileriyle desteklenen etkili bir sunum yaptı. Gezeravcı konuşmasında, dünyadaki uzay yarışına ülkemizin de katılmasının ve deneyim elde etmesinin ne derece önemli olduğuna değinerek, bizde bu yönde büyük bir talep olduğunu verilerle açıkladı:

Avrupa Uzay ajansı'nın başkanı bir konuşma yapıyor, diyor ki, biz Avrupa Uzay Ujansı'nın başına geldikten sonra uzay farkındalığını o kadar üst seviye taşıdık ki tarihimizde ilk defa bir astronot seçim sürecine bu kadar rekor sayıda başvuru aldık, kaç kişi, 22.523 kişi .Ciddi bir başarı, bir öncekinde de 2008 yılında 8.000 kişi başvurmuş. Türkiye Cumhuriyeti olarak tarihimizde ilk defa yapmış olduğumuz astronot seçim sürecine tek bir ülkeden 36.000 Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı başvuru yaptı. Sayın Cumhurbaşkanımızın olsun, devlet büyüklerimizin olsun, her yerde ısrarla vurguladığı gibi bizim geleceğe yönelik projelerimizde yürüttüğümüz halihazırda projelerde ve koyduğumuz hedeflerde en büyük güvencemiz toprağımızın altındaki doğal zenginliklerimiz değil , toprak üstündeki asıl değerlerimiz genç nüfusumuz ve geleceğimizin teminatı olan siz kardeşlerimiz. O sebeple daha bu aşamadan itibaren lütfen daha önümüzde uzun yıllar var, benim hazırlık yapacak çok zamanım var gibi düşünmeyi, sırtınızda gezdirdiğiniz küfenin içini şimdiden doldurun, bir kısmını daha üniversite hayatınızın içerisinde bir kısmınız mezun olur olmaz bu ülkenin çok kritik projelerin içerisinde yer alacaksınız ve günden güne de bu kritik projelerin sayısı artıyor. Yanınızda oturan eş değeriniz olan arkadaşlarınızla günün birinde karşılaştığınızda yüzünüzün gülmesini istiyorsanız lütfen bugünden hazırlıklarınızı devam ettirin; çünkü hayat çok hızlı geçiyor gün gelip yüz yüze baktığınızda bir kısmınız mahcupiyet yaşıyor, bir kısmını o güne kadar ortaya koyduğu emeklerinin gülümsemesini yüzüne yansıtılıyor. Bu açıdan bugünleriniz çok ama çok önemli. "

Gezeravcı, kendisini adeta soluk almadan dinleyen/seyreden öğrencilere, uzaya gidecek astronot olarak hangi süreçlerden geçtiğini, 17 aşamadan geçerek nasıl seçildiğini, burada, Almanya'da, Amerika'da hangi eğitimleri niçin aldığını uzun uzun anlattıktan sonra 70 metrelik direk roketin üstüne yerleştirilmiş kapsülle uzaya gidişini aktardı.

“Uzayda çıkışımızdaki amaç orada dolaşıp geri gelmek değil .Gitmek istediğimiz bir yer var neresi Uluslararası Uzay İstasyonu. Dünyanın 420 kilometre üzerinde 450 ton ağırlığında 109 metreye 73 metre boyutunda 33'er metrelik 8 tane güneş paneli üzerinde bulunan dünyanın bugüne kadar yapılmış en pahalı en son peymi. Araştırma yaparak saatte 28.000 kilometre hızla hiç durmaksızın Dünyanın etrafında tur atıyor ve 25 yıldır kesintisiz içerisinde insanlı uzay görevleri gerçekleştiriyor.”

Gezeravcı, kendilerini Uluslararası Uzay İstasyonu'na götürecek roketin bir gün geç fırlatılabildiği için istasyonla buluşmalarında gecikme yaşandığını, 28 gün olarak planlanan uzay görevini ancak 36 günde tamamlayabildiklerini, orada çok yararlı deneyler yaptıklarını, dönüşü de 2 saat yerine ancak 48 saatte gerçekleştirebildiklerini aktardı. Alper Gezeravcı'nın konuşmasından sonra İlçe Milli Eğitim Müdür Vekili Kadir Baycan, Şube Müdürü Cengiz Demirbaş ve projeler koordinatörü Halil Şemsettin Varol plaket ve tablo armağan ederek teşekkürde bulundu.

Gezeravcı'nın sunumunu bitirdikten sonra, kendisiyle fotoğraf çektirmek ya da imzasını almak isteyen öğrencilerin yoğun taleplerini karşıladıktan sonra Ataşehir'den ayrıldı.

Haber ve görseller: BRTAJANS - Alâettin Bahçekapılı

Ataşehir Bilim Şenliği perşembe günü başlıyor

Tue, 07 Oct 2025 15:21:00 +0300

İSTANBUL/ATAŞEHİR - TÜBİTAK 4007 Bilim Toplum Projesi kapsamında Ataşehir İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından “Yerden Göklere Bilimle Elele” sloganıyla hazırlanan “Ataşehir Bilim Şenliği”, 9 - 10 - 11 Ekim tarihlerinde 09.00 - 17.00 saatleri arasında İnal Aydınoğlu Kültür Merkezi’nde gerçekleştirilecek.

Ataşehir Belediyesi’nin de destek verdiği; ilkokul, ortaokul, lise öğrencileri ile öğretmenler ve genel halka yönelik düzenlenen Bilim Şenliği’nde; katılımcıların bilimsel düşünme becerilerinin gelişmesine katkı sağlamaya dönük etkileşimli uygulamalar içeren çeşitli etkinlikler düzenlenecek.

Bilim kültürünün toplumda yaygınlaştırılmasını, bilime ve bilim insanına yönelik olumlu bakış açısı kazandırmasını amaçlayan Bilim Şenliği; aynı zamanda katılımcıların bilim dünyasına merak duymasına katkı sağlamayı hedefliyor.

Öğrencilere Yönelik 25 Farklı Atölye

Şenlik esnasında; doğa bilimleri, mühendislik, teknoloji, havacılık, uzay bilimleri, fen ve matematik alanlarında; sanal gerçeklik, artırılmış gerçeklik, robotik kodlama, STEM, geleneksel sanatlar, tasarım modelleme, oyunlaştırma, dijitalleştirme ve simülasyon gibi birçok alanda atölyeler yer alacak.

Katılımın ücretsiz olduğu şenlikte; alanında uzman akademisyenlerin söyleşilerinin yanı sıra; planetaryum gösterim, teleskopla güneş gözlemi, eğlenceli bilim oyunları, deneysel uygulamalar, İHA takımı gösterisi ve sergiler de düzenlenecek.

? 9-10-11 Ekim 2025 (9.00-17.00)

? İnal Aydınoğlu Kültür Merkezi, Ataşehir

? Katılım ücretsizdir.

Demiri sanata dönüştüren usta: Atığın içinde sanat var

Mon, 06 Oct 2025 17:17:00 +0300

Demir-çelik sektöründe yıllarca emek veren 54 yaşındaki kaynak ustası Mücahit Yalçın, hurdalardan topladığı atık metalleri sanata dönüştürüyor. Yalçın, motor maketlerinden kalemliklere, kumbaralardan saatlere uzanan eserleriyle el emeğiyle üretilen hiçbir şeyin değersiz olmadığını söyledi.

İzmir’de yaşayan kaynak ustası Mücahit Yalçın, hurdalardan topladığı atık metalleri sanat eserine dönüştürerek demir-çelik işçiliğine farklı bir boyut kazandırıyor.

Demir-çelik sektöründe 17 yıl çalıştıktan sonra kendi atölye hayalinin peşinden giden Yalçın, kaynakçılığı yalnızca bir geçim kapısı değil, aynı zamanda bir sanat alanı olarak görüyor.

Kaynak işine tesadüfen başladığını anlatan Yalçın, “Ne yapacağımı düşündüğüm bir dönemdi. İnşaat ustalığı geçmişim vardı ama ağır iş olduğu için devam etmek istemedim. Bir arkadaşımın yanında kaynak işine başladım. 4-5 ay içinde öğrendim, kendimi geliştirdim, bütün testleri verdim.” dedi.

Yalçın, 10 yıldır sürdürdüğü mesleğinde el becerisini fark ettiğini belirterek, “Her insanın içinde bir yetenek vardır ama bazen farkında olmaz. Ben de bu işe başlayınca elimdeki beceriyi keşfettim. Maddi imkanlar nedeniyle kaynak işine yöneldim ama zamanla bunun bana bir kimlik kazandırdığını gördüm.” ifadelerini kullandı.

Atık metaller yeni bir hikâyeye dönüşüyor

Yalçın, sanat serüveninin bir gün şantiyede yaptığı küçük bir metal kutuyla başladığını anlatarak, “Artan parçaları bir kutuda toplamaya karar verdim. Atık malzemelerden küçük bir sandık yaptım, takı kutusuna benziyordu. O anda içimde başka bir şey uyandı.” dedi.

İnternette gördüğü metal el işlerinden esinlenerek farklı objeler üretmeye başlayan Yalçın, “Boş zamanlarımı değerlendirmek istedim. Yaptıklarımı görenler çok beğenince devam ettim.” ifadesini kullandı.

Eserlerinde tamamen atık metalleri kullandığını belirten Yalçın, “Ne bulursam onunla çalışıyorum. Cıvata, zincir, çark, rulman... Hepsi bir zamanlar başka bir şeyin parçasıydı. Şimdi yeni bir hikayenin içinde yer alıyorlar.” diye konuştu.

Bazı tasarımlarını çizerek, bazılarını doğrudan hayal gücüyle şekillendirdiğini anlatan Yalçın, en çok motosiklet maketleri yapmaktan keyif aldığını söyledi. Kaynak ustası Mücahit Yalçın, “Hep aynı şeyi yapmaktan hoşlanmam. Her seferinde yeni bir obje üretmek isterim ama motor yaparken aldığım zevk başka hiçbir şeye benzemiyor.” açıklamasını yaptı.

Bugüne kadar onlarca obje yaptığını belirten Yalçın, “Yaptıklarımın yüzde 90’ını hediye ettim, sadece yüzde 10’u bende kaldı. Benim için para kazanmak değil, üretmek önemli. Çünkü her yaptığım obje o anın emeğini taşıyor.” dedi.

En ilgi gören eserinin, üzerinde koşan at figürü bulunan hareketli bir kalemlik olduğunu anlatan Mücahit Yalçın, “En az elli tane yaptım. Hepsini kişiye özel olarak isimli ürettim. Hediye ettiğim insanların yüzündeki mutluluk bana yeter.” ifadelerini kullandı.

Atölye ve sergi hayali

Yalçın, ileride bir atölye kurarak daha büyük eserler üretmek istediğini şöyle dile getirdi:

“Bir atölyem olursa çok daha büyük işler yapabilirim. En büyük hayalim, tamamen hurdadan yapılmış, kanatlarını açmış dev bir kartal heykeli yapmak. Onu bir sanat eseri gibi tasarlamak istiyorum.”

Zaman zaman yaptığı eserleri sosyal medyada paylaştığını belirten Yalçın, “Bir atölyem olursa sergi açmak isterim. Şimdilik elimdeki malzemelerle, boş zamanlarımda üretim yapabiliyorum.” dedi.

Kaynak ustası Mücahit Yalçın, gençlere el sanatlarıyla ilgilenmeleri çağrısında bulunarak, “Bir şey üretmek insanın el becerisini artırır. Uğraşmak insana huzur verir. Bir objeyi düşünmek, tasarlamak, sonra ortaya çıkarmak tarifsiz bir mutluluk. Ressam yaptığı tabloyla nasıl gurur duyuyorsa, bende metalden yaptığım eserlerle aynı duyguyu yaşıyorum.” şeklinde konuştu.

Hibya Haber Ajansı

İnsan bilincini dijitalleştirmek mümkün mü?

Mon, 06 Oct 2025 12:16:00 +0300

İnsanlık, tarih boyunca ulaşılması zor olan neredeyse her sınıra eninde sonunda ulaştı. Everest’in zirvesi fethedildi, Ay’a ayak basıldı, okyanusların derinliklerine dalındı. Sanki insanlık, gözünün gördüğü her alana gitmek istiyor ve merakın körüklediği bu isteği görmezden gelemiyor gibi. İnsanın isteği ve arzusu sınırsız olsa da hem biyolojide hem de fizikte bazı sınırlar var ve bunları aşmak mümkün değil.

GÖZÜN GÖRDÜĞÜ AMA BENLİĞİN ULAŞAMADIĞI YERLER

Samanyolu’nun en parlak yıldızlarından Sirius, Dünya’dan yaklaşık 8,6 ışık yılı uzaklıkta. Bize en yakın yıldız sistemi olan Alpha Centauri ise 4,37 ışık yılı mesafede bulunuyor. Komşu galaksi Andromeda ise 2,5 milyon ışık yılı uzaklıkta.

Fizik yasalarına uzay gemisi gibi kütleli bir cismi ışık hızına ulaştırmak imkansız. En azından mevcut bilinç ve bilgimiz nezdinde bu böyle. Ancak bunu başarmış olsak bile ışığın bile ne kadar yavaş olduğunu fark ediyoruz. Dedik ya, hemen yanı başımızdaki komşu galaksimiz Andromeda’ya gitmek bile ışık hızında 2,5 milyon yıl sürüyor.

Bilindiği üzere insanlığın en hızlı uzay aracı olan NASA'nın Parker Güneş Sondası saatte 700 bin km hıza ulaşmıştı. Bu, ışık hızının %0,065’ine denk geliyor. Dolayısıyla Parker Solar Probe hızında Alpha Centauri’ye yaklaşık 6.750 yıl, Sirius’a yaklaşık 13.250 yıl ve Andromeda’ya yaklaşık 3,9 milyar yılda gidebiliriz (Bu o kadar büyük bir sayı ki, tek tek saymaya kalksak 3,9 milyara ulaşmak 124 yıl sürerdi).

Peki buradan ne çıkıyor?

Evren için bu rakamların herhangi bir anlamı yok. Ama insan için bu, yaşamımızın ne kadar kısa olduğunu gösteriyor. İnsanlık, uzunca bir süredir bunun farkında ve bu farkındalık altında eziliyor. Çünkü her gün gökyüzünde gördüğü ama asla gidemeyeceğini bildiği şeylere bakıyor.

Donanımhaber'in aktardığına göre insanlık, yıllardır bedeni aşmak, bilinci kalıcı hale getirmek ve ölümsüzlüğe ulaşmak istiyor. Eğer yıldızlara fiziksel olarak gidemiyorsak belki de bilinci dijitalleştirerek, yani onu aktararak zamandan soyutlanabiliriz. Bu, bazı bilim insanlarına göre mümkün ve sadece bir zaman meselesi. Bazılarına göre ise inanılmaz bir zorluk.

Nedir bu zihin yükleme?

“Mind uploading” yani zihin yükleme, beynin tüm yapısını ve bilinç deneyimini dijital ortama kopyalayarak veya aktararak insanın sanal bir evrende yaşamaya devam etmesini öngörüyor. Bu ortamda kişi, kendi benliğini ve anılarını koruyarak fiziksel bedene ihtiyaç duymadan varlığını sürdürebilir. Teoride, bu dijital yaşam süresiz olabilir.

Bu senaryoda insan, gerçek hayattaki deneyimlerini de yaşamaya devam edebilir. Yani isterse yemek yiyebilir, araba sürebilir veya spor yapabilir. Ancak çok daha özel bir şey de yapabilir: yıldızlar arası yolculuk.

Zihin yüklemenin uygulanabilirliği konusunda bilim insanları farklı görüşlere sahip. İlk olarak insan beyninin karmaşıklığı, bu hedefi son derece zorlu kılıyor. İnsan beyninde yaklaşık 86 milyar nöron ve trilyonlarca bağlantı bulunuyor. Her bir nöronun sürekli değişen yapısı ve işlevi, sadece yapısal bir harita çıkarmanın bile yeterli olmayacağını gösteriyor.

Şu anda bilim insanları, yalnızca meyve sineğinin tüm beynini ve fare beyninin küçük kısımlarını haritalayabilmiş durumda. 2019’da bir fare beyninin 1 mm³’lük bir küpü, 25.000 kesit halinde taranarak, 100.000 nöron, 10 milyon sinaps ve 4 kilometrelik sinir lifleri kaydedildi. Bu süreç, beş ay sürdü, beş elektron mikroskop ve 100 milyonun üzerinde görüntü kullanıldı. Görsellerin 3D modele dönüştürülmesi için üç ay ve 2 petabayt (2048 terabayt) bulut depolama gerekli oldu. İnsan beyninin boyutları düşünüldüğünde, aynı yöntemi kullanmak için 10 milyon kat daha fazla iş ve kaynak gerekebilir. Dolayısıyla insan beyninin tam 3 boyutlu haritasını çıkarmak ise onlarca yıl alabilir.

Zihin yüklemenin gerçekleşebilmesi için sadece nöronların kaydedilmesi de yeterli değil. İnsan beyninin dış dünya ile kurduğu bağın da dijital olarak taklit edilmesi gerekiyor. Görme, duyma, koklama, dokunma gibi tüm duyuların yanı sıra kalp atışı, biyolojik ritim ve içsel sinyallerin de simüle edilmesi şart. Aksi halde kişi, duyularından tamamen kopuk kalabilir ve benzersiz psikolojik sorunlar ortaya çıakbilir.

Alternatif bir yaklaşım ise beynin çalışma prensiplerini çözerek yalnızca gerekli hesaplama süreçlerini taklit etmek. Bu yöntem, bir arabanın her parçasını tek tek kopyalamak yerine, onun nasıl çalıştığını öğrenerek yeni bir araba üretmeye benzetiliyor. Ancak bilincin nasıl ortaya çıktığı ve milyonlarca nöronun birlikte düşünceyi nasıl ürettiği halen bilinmiyor. Üstelik bundan ne kadar uzak olduğumuzu ifade etmek de zor.

Bir diğer olası yöntem, biyolojik nöronların tek tek yapay nöronlarla değiştirilmesi. Ancak günümüzde bilim insanları henüz tek bir nöronu bile bu şekilde ikame edemiyor.

PEKİ NE ZAMAN?

Bilinmeyeni tahmin etmek zor. O yüzden uzmanlara göre bilinci dijitalleştirmekten en iyi ihtimalle on yıllar, makul ihtimalle ise yüzyıllar uzaktayız.

2018’de OpenAI CEO’su Sam Altman, kendi zihnini yedeklemeyi hedefleyen bir girişime yatırım yaptığını açıklamış ve bu teknolojinin kendi yaşam süresinde mümkün olacağına inandığını söylemişti. Bu söylemin dünyanın en büyük yapay zeka şirketinin kurucusundan gelmesi önemli. Zira yapay zekadaki hızlı gelişmeler, bu iddianın gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini merak konusu yapıyor.

Harvard Üniversitesi Beyin Bilimleri Merkezi’nden Dr. Hidenori Tanaka’ya göre yapay zeka gerçekten de bu süreçte farklı bir kapı aralayabilir. İnsan beyninin doğrudan kopyalanmasından ziyade yapay zekanın konuşma, görüntü sınıflandırma ya da davranış biçimlerini taklit etmesiyle beyinle benzer sinirsel örüntüler ortaya çıkıyor. Bu da gelecekte insan zihnine oldukça yakın yapılar üretilebileceğini gösteriyor.

Bu tip yapılara yüklenen zihin gerçekten “biz” mi olur, yoksa yalnızca bir kopya mı? Uzay teknolojileri alanında çalışan yapay zeka uzmanı Prof. Sylvester Kaczmarek, yüklenen zihnin aslında bireyin kendisi değil, bir kopyası olacağını ve bunun “benlik” kavramını sorgulatacağını söylüyor. Benzer şekilde, felsefe ve etik uzmanı Prof. Crystal L’Hote, aktarılan bilincin aynı kişiliği, alışkanlıkları ve karakter özelliklerini taşıyıp taşımayacağı konusunda şüpheli. Ona göre şu anda oluşturulan her model, yalnızca bilincin bir simülasyonu.

Teknik engellerin ötesinde, bilincin ne olduğuna dair temel bir belirsizlik de devam ediyor. Technische Universitat Berlin’den araştırmacı Marvin Kopka, bilincin ölçülmesi ya da tanımlanması konusunda bilim dünyasının halen yolun başında olduğunu vurguluyor. Bazılarına göre ise bilincin fonksiyonlarla açıklanamayacağı, esasen bir “deneyim” olduğu ifade ediliyor.

Uzmanlar, bütün bu zorluklara rağmen teknolojinin gelişim hızının öngörülemez olduğuna dikkat çekiyor. Meta Superintelligence Labs’tan Rohit Patel, yeniliklerin çoğu zaman beklenmedik bir yönden geldiğini, bu nedenle bugünkü yapay zeka ya da nöral ağların değil, henüz icat edilmemiş bir teknolojinin bilincin aktarımını mümkün kılabileceğini söylüyor.

Bu gece Ay'a bakma vakti...

Sun, 05 Oct 2025 17:32:00 +0300

Gökyüzü meraklıları bu geceyi kaçırmak istemeyecek. Ay, yörüngesinde Dünya’ya en yakın konuma ulaşıyor ve bu sayede normalden çok daha büyük, çok daha parlak bir görünüme kavuşacak.

Ekim ayının ilk “süper ayı” Pazartesi gecesi gökyüzünü adeta gündüze çevirecek. Ay, Dünya’ya yaklaşık 361 bin kilometre kadar yaklaşacak bu da çıplak gözle fark edilebilir ölçüde bir parlaklık farkı yaratacak.

NASA verilerine göre süper ay, yılın en sönük dolunayına kıyasla %14’e kadar daha büyük, %30’a kadar daha parlak görünebiliyor.

Ay, eliptik yörüngesi üzerinde Dünya’ya en yakın noktaya geldiğinde bu olağanüstü görüntü oluşuyor.

Philadelphia’daki Franklin Enstitüsü’nün baş astronomu Derrick Pitts, Associated Press’e yaptığı açıklamada, “Aslında çok da sıra dışı bir olay değil, ancak gökyüzüne bakanlar için büyüleyici bir manzara sunuyor.” dedi.

Süper ay, dünyanın her yerinden, hava koşulları uygun olduğu sürece hiçbir teleskop ya da dürbün olmadan gözlemlenebilecek.

Ancak astronomlara göre farkı en net şekilde dolunayın doğuş ve batış saatlerinde, yani ufka yakınken görmek mümkün olacak.

Bu geceki dolunay yılın üç süper ayından ilki olacak. Bir sonraki süper ay Kasım ayında, sonuncusu ise Aralık ayında görülecek.

Gökyüzü şöleni 2026’da da devam edecek: Mart 2026’da Kuzey Amerika, Asya ve Avustralya’da tam ay tutulması, Ağustos 2026’da ise Amerika, Afrika ve Avrupa’da kısmi ay tutulması yaşanacak.

Kaynak: 10Haber

UNUTMA! 30 Eylül 1930 - Vecihi Hürkuş Kadıköy'den Yeşilköy'e İlk Sivil Uçuşunu Yaptı

Tue, 30 Sep 2025 19:16:00 +0300

Vecihi Hürkuş 6 Ocak 1896 İstanbul’da dünyaya geldi. Babası Faham Bey,annesi Zeliha Niyir Hanım’dır. Kendi dahil 3 kardeştirler. İlk ve ortaokuldan sonra, Tophane Sanat Okulu’nda güzel sanatlar eğitimi aldı.1.Dünya Savaşı’nda Bağdat cephesinde savaştı ve yaralanınca İstanbul’a geri dönmek zorunda kaldı.

Yeşilköy’deki Tayyare Mektebi’ne katıldı ve pilot olarak mezun oldu. Tekrardan 1.Dünya Savaşı’na pilot brövesi alarak katıldı. Bağdat cephesinde 7.Tayyare Bölüğü ile Ruslara karşı savaştı ve bir Rus uçağı düşürdü. Ve düşman uçağı düşüren ilk Türk pilotu unvanına sahip oldu. Daha birçok hava muharebesine katıldı ve bunlardan birinde Ruslara esir oldu. Rusların elinde Hazar Denizi’nin Azerbaycan kısmında bulunan Nargin Adası’na yüzerek buradan da İran kara sularından Türkiye’ye giriş yapmıştır.

Yurda döndükten sonra1918 ‘de Yeşilköy’deki 9.Tayyare Bölüğü’ne görevlendirilir. Daha sonra Kurtuluş Savaşı’na katılarak İnönü ve Sakarya savaşlarında başarılı keşif ve destek uçuşları yapar. Bu başarısını Yunan uçağını düşürerek taçlandırır. Bu başarısı ile kırmızı şeritli İstiklal Madalyası ve üç kez Takdirname ile ödüllendirilir.

Savaştan sonra İzmir’de tayyareciler yetiştirmeye başladı. Edirne yakınlarına inen bir uçağı almak için görevlendirilir. Bu hizmetinden dolaya uçağa ”VECİHİ” ismi verilir. Vecihi bu gururdan sonra kendi uçağını yapmak için girişimlerde bulunur. İzmir Seydiköy Hava Mektebi'nde uçak çalışmalarına başlar. Fikir için Yunanistan'dan ele geçirilen uçağın motorunu kurcalamaya başlar.

28 Ocak 1925’te yaptığı ”VECİHİ K-VI” adını verdiği uçağını havalandırır. Fakat o zamanlar uçaktan anlayan kimse olmadığı ve izin alacak yetkili merci bulunmadığı için cezalandırılır ve uçağına el konulur.

1930 yılında Kadıköy’deki Çuhadaroğlu Sokak'ta bir keresteci dükkânını kiralayarak 3 ay içinde ilk Türk sivil uçağı “VECİHİ XIV” yaptı ve 30 Eylül 1930 tarihinde Kadıköy’den Yeşilköy’e ilk sivil uçuşunu gerçekleştirdi. Uçuşun ardından Ankara’ya uçtu ve İktisat Bakanlığı'na uçuş izni başvurusu yaptı fakat bakanlığın yeterli personeli olmadığı için uçuş izni alamadı.

Vecihi'nin izin verebilecek donanıma sahip Çekoslavakya'ya uçarak gitmesine de izin verilmediğinden, uçağı parçalara ayırdı, vagonla Çekoslovakya götürdü ve burada yeniden birleştirdi. Daha sonra teknik personel tarafından uçağın teknik özellikleri incelendi ve uçuş onayı aldı.

1932'de Vecihi Sivil Tayyare Mektebi isimli ilk Türk Sivil Havacılık Okulu'nu açtı. Okulda ilk Türk kadın pilotu olan Bedriye Gökmen ile birlikte 12 pilot yetiştirdi.1937 yılında Türk Hava Kurumu Hürkuş'u mühendislik eğitimi alması için, Almanya'daki mühendislik okula gönderdi. 1939 yılında mezun olarak ülkesine dönen Vecihi Hürkuş'a iki yılda mühendis olunmasının imkânsızlığı gerekçesiyle uçak mühendisi ruhsatı verilmedi.

1954 yılında ilk sivil havayolu şirketi olan Hürkuş Hava Yolları’nı kurdu ancak; kazalar, kaçırılmalar ve sabotajlar gibi sebeplerle şirket uçuştan men edildi. Türk havacılık tarihinin en üretken ve girişimci kişilerinden olan Vecihi Hürkuş, Ankara'da 16 Temmuz 1969 tarihinde Gülhane Askeri Tıp Akademisi Hastanesi'nde vefat etti.

BRT Yayın Grubu olarak, Vecihi Hürkuş'un anısı önünde eğiliyoruz…

Mars'ta yaşam belirtisi

Thu, 11 Sep 2025 20:01:00 +0300

‘Perseverance’ keşif aracı, bu kayaları, 3 milyar yıl önce ‘Jezero’ kraterine akan suların şekillendirdiği ‘Neretva Vallis’ adlı antik vadide buldu.

2021’den bu yana Jezero kraterinde görev yapan araç, geçen yıl vadinin çıkıntılarındaki ‘Bright Angel’ denilen kaya oluşumunu araştırırken bu kayalarla karşılaştı.

Keşif aracındaki cihazlar, kayalarda karbon bazlı bileşik izler tespit etti. Görüntülerde Dünya’da genellikle mikrobiyal yaşamla ilişkilendirilen yüzey lekeleri ve nodüller görüldü. Lekelerin, Dünya’da mikrobiyal aktivite sonucu oluşan minerallere karşılık geldiği belirtiliyor.

Bu sıradışı özelliklerin binlerce yıl süren kimyasal tepkimelerin sonucu da olabileceği söyleniyor. Ancak saygın bilim dergisi Nature’da yayınlanan makalede bulguların potansiyel yaşam işaretleri olarak değerlendirilmesi gerektiği yazıldı.

Mars bugün kuru ve çorak bir gezegen olarak görülse de yüzeyinde bulunan eski nehir ve göl yatakları, bir zamanlar gezegenin daha sıcak ve nemli bir iklimi olduğuna işaret ediyor.

NASA yöneticisi Sean Duffy, “Bu, Mars’ta şimdiye kadar bulduğumuz en net yaşam belirtisi olabilir” dedi.

Çalışmanın başyazarı Joel Hurowitz de söz konusu kayaların ‘muhtemelen astrobiyolojik açıdan en heyecan verici’ örnekler olduğunu söyledi.

Bilim insanları, ‘Perseverance’ın topladığı örneklerin kapsamlı bir şekilde incelenmesi gerektiğini, bunun da en ideal şekilde Dünya’daki laboratuvarlarda yapılacağını belirtti.

Uzayda yeni bir Kara Delik mi?

Sat, 02 Aug 2025 10:26:00 +0300

Uzayda her şey hareket halinde, milyarlarca yıldız barındıran galaksiler de. Ve galaksiler, kütle çekiminin etkisiyle birbirleriyle çarpışabiliyor, tek bir büyük galaksiye dönüşebiliyor.

İşte böyle çarpışan iki galaksiyi bilim insanların uzun zamandır takip ediyor. Çarpışma sonrası uzayda yatay bir 8, yani sonsuzluk işaretine benzer bir şekil aldığı için bu galaksiye “Sonsuzluk Galaksisi” adı veriliyor. Şimdi astronomlar gizemli galakside yeni doğmuş süper kütleli kara delik keşfetti.

Yale Üniversitesi’nden astronom Pieter van Dokkum ve ekibinin, evrenin derinliklerinde alışılmışın dışında bir yapı tespit ettikleri bildirildi. “Sonsuzluk Galaksisi” olarak adlandırılan bu yapı, kısa süre önce çarpışan iki disk galaksiden oluşuyor. Çarpışmanın ardından ortaya çıkan yapı, sonsuzluk simgesini andırıyor.

Araştırmacılar, galaksinin merkezinde yer alan yoğun gaz bulutlarının içinde, devasa miktarda madde yutan bir süper kütleli kara delik gözlemlediklerini açıkladı. Kara deliğin her iki galaksi çekirdeğinin dışında, sistemin tam ortasında bulunması ise bilim insanlarını şaşırttı. Pieter van Dokkum, “Bu, şimdiye kadar yeni doğmuş bir süper kütleli kara deliğin doğrudan gözlemlendiği ilk örnek olabilir. Elimizdeki en güçlü kanıt bu” dedi.

Keşif, NASA’nın James Webb Uzay Teleskobu’nun yürüttüğü “COSMOS-Web” araştırması kapsamında elde edilen görüntüler sayesinde yapıldı. Ek olarak, W. M. Keck Gözlemevi, Chandra X-ışını Gözlemevi ve Ulusal Radyo Astronomi Gözlemevi’ne ait arşiv verileri de kullanıldı. Keşif sırasında, kara deliğin yaklaşık 1 milyon Güneş kütlesine sahip olduğu ve Dünya’nın kütlesinin 300 milyar katı olduğu hesaplandı. Bu gözlem, evrenin erken dönemlerinde nasıl bu kadar büyük kara deliklerin oluşabildiği yönündeki tartışmalara da önemli bir katkı sundu.

Araştırma ekibi, kara deliğin gerçekten yeni doğmuş bir süper kütleli kara delik olup olmadığını kesinleştirmek için daha fazla gözleme ihtiyaç duyulduğunu söyledi. Uzmanlar ilk bulguların, evrenin ilk zamanlarında kara deliklerin nasıl bu kadar kısa sürede büyüyebildiğine dair önemli ipuçları sunduğunu da kaydetti. (DHA)

Atakum Belediyesi'nden robotik kodlama atölyesi...

Fri, 18 Jul 2025 22:30:00 +0300

SAMSUN - Atakum Belediyesi Özgecan Kadın Danışma Merkezinde, çocuklara yönelik robotik kodlama atölyesi gerçekleştirilecek. Minikleri teknolojisi dünyasına hazırlamak ve dijital okuryazarlık becerilerini erken yaşta kazandırmak amacıyla düzenlenen etkinliğe, 7-12 yaş arasındaki çocuklar katılabilecek.. Eğitmen Gökhan Burak Topçuoğlu’nun önemli bilgiler vereceği atölye, 21 Temmuz Pazartesi günü saat 13.30’da başlayacak. Robotik kodlama atölyesi hakkında, Özgecan Kadın Danışma Merkezinin 444 40 12 iletişim numarasından bilgi alınabilir.

“POTANSİYELLERİNİ ORTAYA ÇIKARACAK”

Özgecan Kadın Danışma Merkezinden etkinlik ile ilgili yapılan açıklamada “Robotik kodlama atölyesiyle, çocuklarımıza dijital dünyanın temel terimleri uzmanımız tarafından öğretilecek. Hızla gelişen teknoloji dünyasına hazırlık ve bir keşif yolculuğu diyebiliriz. Ücretsiz olarak sunduğumuz hizmetimiz, çocuklarımızın potansiyellerini ortaya çıkarmasının yanı sıra mantık yürütme ve sorun çözme yeteneklerini de geliştirecek. Atölyemize, tüm çocuklarımızı bekliyoruz.” ifadeleri kullanıldı.

UZAYDA iki dev kara delik birleşti

Tue, 15 Jul 2025 15:43:00 +0300

Albert Einstein’ın 1915’te ortaya attığı genel görelilik teorisine göre büyük kütleler “uzay-zaman” adı verilen “doku”yu ağırlıklarıyla bükerler. Bu bükülme sonucu olarak da bizim “kütle çekimi” olarak adlandırdığımız etki ortaya çıkar. Kütle çekimi, evrende en hızlı şey olan ışığın bile bükülmesine, bize daha uzun yoldan ulaşmasına neden olur.

Bu teori, 1919 yılında İngiliz gökbilimci Arthur Eddington tarafından kanıtlandı. Gerçekten de bizim güneşimiz dahil uzaydaki dev kütleler, ışığın bile yön değiştirmesine neden oluyordu.

Bu teorinin ve onun kanıtlanmasının doğal teorik sonucu, evrende bazı çok büyük kütlelerin bir araya gelmesi halinde, bunun içindeki ışığın bile dışarıya kaçamayacağı büyüklükte bir kütle çekiminin oluşmasıydı.

Bu çeşit fenomenlere “kara delik” adı verildi. Uzun süre teorik birer varlık, hatta belki de uzak bir olasılık olan “kara delik”lerin varlığı nihayet kanıtlandı. Evren kara delik doluydu, bugünkü bilgilerimiz ışığında bakıldığında evrendeki yüzlerce trilyon galaksinin her birinin merkezinde dev birer kara delik vardı ve galaksiler bu kara deliklerin muazzam kütlelerinin ekseninde dönüyordu.

Ama bütün kara delikler galaksilerin merkezinde yer almıyor, kendi başına uzayda duran dev kütleli kara delikler de var.

Kütleler bir de dalga yaratıyor

Einstein’ın teorisinin bir başka uzantısı, evrendeki büyük kütlelerin “uzay-zaman”ı bükerken aynı zamanda bu uzay-zaman “doku”su üzerinde aynen bir göle taş attığınızda olan gibi “kütle çekim dalgaları” yaratacağıydı. Einstein bu olasılığı kabul etmiş ama bu dalgaların çok küçük olacağından hareketle “Ölçmek ve kanıtlamak imkansız olacak” demişti.

LIGO, bir L harfi şeklinde ki yana uzanan kolları olan bir beton tünel. Bu tünelin içinde bir lazer ışığı sürekli gidip geliyor, bir bilgisayar da ışığın gidiş geliş süresini sürekli hesaplıyor. Kütle çekim dalgası geçerken bu süreyi uzatıp kısaltabiliyor, çünkü “uzay-zaman dokusu”nu esnetiyor. İşte bu farkı ölçüyor LIGO gözlemcisi.

Bilim Einstein’ı dinlemedi, onyıllar boyunca kütle çekim dalgalarını ölçmenin bir yolunu aradı ve nihayet 2015 yılında bu yol bulundu. Amerika’da devreye giren LIGO adlı bir ikiz gözlemci, atomların içindeki mesafenin 10 binde biri hassaslıkta mesafe değişimlerini ölçmeyi başardı. Kısa süre sonra biri ABD’nin Doğu diğeri Batı kıyısında yer alan iki LIGO gözlemcisine İtalya’daki VIRGO ve sonra da Japonya’daki KAGRA eklendi. Böylece dört kütle çekim gözlemcisi, çok daha kesin hesaplar yapabilir hale geldi.

Daha ilk gün saptamıştı

Ama LIGO Amerika’da daha devreye girdiği ilk gün dev bir kütle çekim dalgası saptadı bile. Bu iki kara deliğin birbiriyle çarpışıp birleştiği andı. Nitekim ondan sonra LIGO neredeyse her hafta ikiden fazla böyle dev çarpışmalar saptamaya başladı. Kara delikler ve evrende yaşanan bu muazzam enerji olayları hiç de nadir şeyler değildi, sık sık yaşanıyordu.

Şimdi son olarak bu üç ülkedeki dört gözlemci, bizden 10 milyar ışık yılı ötede biri bizim güneşimizin 140 katı, diğeri ise 100 katı büyüklükte hesaplanan iki kara deliğin çarpışmasını saptadı. Aslında bir süredir bu çarpışma bekleniyordu. Kara deliklerden biri, büyük olanı, kendi ekseni etrafında ışık hızına yakın bir hızda dönüyordu. Bu kara delik etrafındaki uzay zamanı çok büyük bir etkiyle büküyordu.

‘Uzay-zaman’ bir soyut kavram. Gözde canlandırmanın en kolay yolu onu çok gergin bir çarşaf gibi düşünmek. Büyük kütleler bu çarşafta çöküntülere neden oluyor. Çöküntüler de dalgalanmalar yaratıyor. Yukarıdaki temsili resim o dalgalanmalarını gösteriyor.

Kara deliklerden artan enerji

İki kara delik birleştiğinde ortaya 240 güneş kütlesi büyüklükte yeni bir kara delik çıkmadı. Hayır, ortaya çıkan kara delik 225 güneş kütlesi büyüklükte.

Peki eksilen 15 güneş kütlesi ne oldu? İşte o büyüklükte enerji kütle çekim dalgaları olarak evrene yayıldı, bize kadar geldi.

Kara deliklerin içinden hiçbir şeyin dışarı kaçamayacağı düşünülüyor ama işte gördünüz hiç de azımsanmayacak bir büyüklük, kütle olarak değilse de enerji olarak dışarı çıktı. bu da bildiğimiz fizik kanunlarını yeniden düşünmeyi, bazı bölümlerini esnekleştirmeyi gerektiriyor.

Bu son çarpışma bilim dünyasına bir başka büyük soruyu daha sordurdu: Bu denli büyük kara delik nasıl oluşabilir? Bizim elimizde yıldızların oluşumuyla ilgili teorilerimiz güneşin 140 karı büyüklükte kara deliklerin kendiliğinden oluşmasına izin vermiyor. Bir iddia, bu dev kara deliklerin zaten uzun zamandan beri etraflarındaki her şeyi yutarak bu kadar büyük hale geldikleri.

Her şart altında fizik bilimi ve evrenbilimi açısından son derece heyecan verici büyük bir gözlem bu.

ARTVİN ÇORUH ÜNİVERSİTESİ'NDE PROJE GELİŞTİREN AKADEMİSYENLERE DESTEK

Mon, 14 Jul 2025 21:22:00 +0300

ARTVİN-Artvin Çoruh Üniversitesinde Avrupa Birliği (Interreg VI-B) NEXT Karadeniz Havzası Programı ve Güneydoğu Asya ve Avrupa Ülkeleri Ortak Fonlama Programı ile TÜBİTAK’ın çeşitli proje destek programları tarafından projeleri kabul edilen akademisyenler için belge takdim töreni düzenlendi.

Üniversitenin Rektörlük Makamında gerçekleştirilen törende akademisyenlerin başarı belgeleri Rektör Prof. Dr. İbrahim Aydın tarafından takdim edildi. Rektör Prof. Dr. İbrahim Aydın programda yaptığı kısa değerlendirmede "Üniversitemiz çeşitli bilim alanlarında ortaya çıkan sorunlara yenilikçi çözümler geliştirmeyi hedefleyen ve toplumsal farkındalık oluşturan projeleri desteklemekte ve aynı zamanda akademik personelini de proje geliştirme ve uygulama süreçlerine aktif olarak katılmaları konusunda teşvik etmektedir.” dedi.

Kaynak: Hayati AKBAŞ/ARTVİN

2 bin yıl sonra geri döndü

Sun, 13 Jul 2025 19:58:00 +0300

Bir zamanlar yalnızca Roma imparatorlarının ve aristokratların giydiği, efsanelere konu olan “deniz ipeği” ya da bilinen adıyla sea silk, 2000 yıl aradan sonra bilimsel yöntemlerle yeniden üretildi. Akdeniz’e özgü büyük bir deniz tarağı olan Pinna nobilis’in kayalara tutunmasını sağlayan “byssus” ipliklerinden elde edilen bu ipek, şimdi Koreli bilim insanları tarafından yeniden hayat buldu.

DENİZİN ALTIN LİFİ OLARAK BİLİNİYOR

Antik Yunan efsanesindeki “Altın Post”un ilham kaynağı olduğu düşünülen deniz ipeği, yalnızca hafif ve yumuşak yapısıyla değil, aynı zamanda solmayan altın parıltısıyla da dikkat çekiyordu. Ancak çevresel yıkım, kirlilik ve aşırı avlanma nedeniyle Pinna nobilis türü bugün nesli tükenme tehlikesi altındaki canlılar arasında yer alıyor ve avlanması yasak. Deniz ipeği üretimi ise neredeyse unutulmuş durumda.

ATIK MALZEMEDEN SÜRDÜREBİLİR MODA HAMLESİ

Kore’nin Pohang Bilim ve Teknoloji Üniversitesi’nden Prof. Dr. Dong Soo Hwang ve ekibi, deniz ipeğini yeniden üretmeyi başardı. Üstelik bu kez, nesli tükenmekte olan Pinna nobilis yerine, Güney Kore kıyılarında ticari olarak yetiştirilen Atrina pectinata türünün “byssus” iplikleri kullanıldı. Bu ipliklerin hem kimyasal hem de fiziksel açıdan deniz ipeğiyle benzer olduğu keşfedildi.

ALTIN PARILTISININ SIRRI: YAPISAL RENKLENME

Yapılan analizler, deniz ipeğinin altın renginin boya değil, ışığın nano yapılar üzerindeki yansıması sayesinde oluştuğunu ortaya koydu. Bu fenomen, kelebek kanatları ve sabun köpüklerindeki ışıltıya benzer şekilde “yapısal renklenme” olarak biliniyor. Deniz ipeğinde, “photonin” adlı küresel proteinlerin katmanlaşarak ışığı yansıtmasıyla bu kalıcı renk elde ediliyor. Bu da kumaşın, boya kullanılmadan bile solmadan rengini koruyabilmesini sağlıyor.

Reşit Gürzap, Metin Altıok, Orhan Hançerlioğlu, Vedat Günyol, Nevzat Tandoğan

Wed, 09 Jul 2025 11:44:00 +0300

Bugün 9 Temmuz. Orhan Hançerlioğlu, Metin Altıok, Vedat Günyol, Reşit Gürzap ve Nevzat Tandoğan’ın ölüm yıl dönümleri…

BRT Yayın Grubu olarak bu değerlerimizi saygıyla anıyoruz.

ÖZGEÇMİŞLERİ İÇİN LÜTFEN

BİYOGRAFİLER SAYFAMIZA TIKLAYINIZ….

https://www.brt.com.tr/BİYOGRAFİLER

Maçka’ya bilişim bölge lisesi geliyor!

Sun, 29 Jun 2025 12:30:00 +0300

Maçka, teknoloji odaklı önemli bir eğitim yatırımına ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. Maçka Belediye Başkanı Koray Koçhan, ilçede yapımı tamamlanmak üzere olan yeni okul binasının, Milli Eğitim Bakanlığı kararıyla “Bilişim Bölge Lisesi” olarak hizmet vereceğini duyurdu.

Hayırsever iş insanı Turgut Aydın’ın destekleriyle inşa edilen okulun, bilişim alanında eğitim verecek şekilde yapılandırılması, Maçka ve çevre ilçelerdeki gençler için büyük bir fırsat olarak görülüyor.

“Eğitime Yapılan Yatırım, Geleceğe Yapılan Yatırımdır”

Başkan Koçhan, bu önemli eğitim yatırımının hayata geçirilmesinde Trabzon Milletvekili Yılmaz Büyükaydın’ın Milli Eğitim Bakanlığı nezdindeki girişimlerinin etkili olduğunu belirtti. Sürecin başından itibaren yakından takip edildiğini ifade eden Koçhan, okulun bilişim temalı bir lise olarak açılmasının bölge için stratejik bir kazanım olduğunu söyledi.

Başkan Koçhan, açıklamasında şu ifadelere yer verdi:
“Eğitime yapılan her yatırım, ülkemizin geleceğine yapılan bir yatırımdır. Bu süreçte büyük özveri gösteren değerli hayırseverimiz Turgut Aydın’a ve desteğini her zaman hissettiren Milletvekilimiz Sayın Yılmaz Büyükaydın’a gönülden teşekkür ediyorum. Bilişim Bölge Lisesi sadece Maçka’ya değil, tüm bölgeye değer katacak ve gençlerimizi dijital çağın gereklerine uygun şekilde yetiştirecek.”

Kaynak:

Karadeniz Kıyıları Haritadan Silinecek mi? Bilim İnsanlarından Şok Uyarı!

Sun, 29 Jun 2025 11:59:00 +0300

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ KORKUTAN BOYUTTA

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Afet Yönetim Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu, iklim değişikliğiyle ilgili çarpıcı açıklamalarda bulundu. Kadıoğlu, dünyanın doğal süreçleri nedeniyle binlerce yıl boyunca ısınma ve soğuma yaşadığını ancak günümüzde insan etkisiyle bu sürecin bin kat hızlandığını belirtti. Kadıoğlu, “Normalde dünyanın soğuması gerekiyordu. Fakat insan devreye girerek iklimi öyle bir değiştirdi ki, ekolojik sistem buna ayak uyduramıyor,” dedi.

DENİZ SEVİYESİ 2070’TE 1,5 METRE YÜKSELEBİLİR

Kadıoğlu’nun verdiği bilgiye göre, Karadeniz kıyıları büyük tehlike altında. Küresel ısınma nedeniyle sadece buzullar erimek ile kalmıyor, deniz suyu sıcaklıklarının artışıyla sular genleşiyor ve yükseliyor. Dünya genelinde 2070 yılına kadar 60 cm civarında su seviyesinin artacağı öngörülürken, Karadeniz kıyılarında bu yükselmenin 1,5 metreyi bulabileceği ifade ediliyor. Bu durum, kıyı şeridinde ciddi erozyonlara, yer altı sularının tuzlanmasına ve geniş alanların sular altında kalmasına yol açacak.

KIYILARDAKİ YAPILAŞMA TEHLİKE ALTINDA

Prof. Dr. Kadıoğlu, deniz seviyesindeki her 1 metrelik yükselmenin yatayda 1000 metre alana etki ettiğini vurgulayarak, “Kıyıları daha çok park, bahçe ve rekreasyon alanı şeklinde kullanmalıyız. Uzun ömürlü sanat yapıları, kalıcı beton yapılar sürdürülebilir olmayacak,” uyarısında bulundu.

KARADENİZ’DE AĞAÇLAR YAYLALARA İLERLİYOR

İklim değişikliğinin etkileri sadece denizlerde değil, kara ekosisteminde de kendini gösteriyor. Kadıoğlu, Karadeniz yaylalarında ağaç sınırlarının yukarı kaydığını, eskiden ağaç yetişmeyen alanlarda artık ağaçların büyüdüğünü belirtti. Ayrıca ormanlarda böceklenme arttığını ve Kaçkarlardaki buzulların her geçen yıl daha az geri geldiğini söyledi.

EKOSİSTEM ALARM VERİYOR

Uzmanlar, iklim değişikliğinin bu hızla devam etmesi halinde ekosistemin ayak uyduramayacağını, bazı hayvan ve bitki türlerinin yok olabileceğini söylüyor. Kadıoğlu, “İklim değişikliği normalde problem değildir. Problem, hızıdır. Bin kat hızlandığı için ekolojik sistem çökmeye başlıyor,” diyerek, küresel önlemler alınmadığı takdirde felaket senaryolarının gerçek olabileceği uyarısında bulundu.

Kaynak: İHA

Bilim ile ticaret birbirini yiyor ve yarışıyor: Bir basit kan testiyle biyolojik yaşınızı öğrenebilir misiniz?

Sat, 28 Jun 2025 09:04:00 +0300

Kronolojik yaşınızla ‘biyolojik yaşınız’ arasında bir fark olduğuna inanıyor musunuz?

Bu soruya çoğu insan hiç düşünmeden ‘Evet’ yanıtını veriyor ama cevap aslında o kadar kolay değil.

Bir yanda bilim ‘biyolojik saat’i belirleyen ve adına ‘biobelirteç’ denen şeyleri bulmaya çalışıyor, bir yandan ise devasa bir yaşlanmayı geciktirme endüstrisi şimdiden biyolojik yaşı ölçme iddiasındaki testleri ortaya çıkarmaya başladı bile.

Bu hassas konuyu dünyanın en saygın bilim dergilerinden biri olan Nature’de Heidi Ledford incelemiş ve haberleştirmiş. Tam metne yakın yayımlıyoruz:

***

Kamera önünde atılan çığlıkların sayısı herhangi bir gösterge ise, Kim Kardashian’ın epigenetikle ilk karşılaşması hatırlanmaya değer bir gösteriydi.

Reality televizyon yıldızı ve ailesi, geçen Temmuz ayında Los Angeles Kaliforniya’daki The Kardashians’ın sezon finalinde bu çığlıkları ardı ardına attığında “biyolojik yaşlarını” değerlendirdiği iddia edilen ticari bir kan testinin sonuçlarını öğreniyordu.

Teste göre, Kardashian 43 yaşında olmasına rağmen, DNA’sındaki – ‘epigenetik profili’ – kimyasal belirteçler 34 yaşındaki bir çocuğunkiyle eşleşti. Dahası, vücudu kendi yaşındaki çoğu insandan yüzde18 daha yavaş yaşlanıyordu.

Matthew Dawson sonuçları aktarırken “Kendini kutlamalısın” dedi. (Dawson, testi satan şirket olan Lexington, Kentucky’deki TruDiagnostic’in CEO’sudur.)

Ülkenin diğer tarafında, nöropsikolog Terrie Moffitt, segmenti gördüğünde “utandığını” söylüyor. Durham, Kuzey Carolina’daki Duke Üniversitesi’nde çalışan Moffitt, TruDiagnostic’in yaptığı testlerden birinin temelini oluşturan araştırma için meslektaşlarıyla yaklaşık 1.000 kişiden veri toplayarak onlarca yıl geçirmişti. Çalışmasının bir gün tıbbi kararları bilgilendirebileceğini veya araştırmacıların yaşlanma karşıtı bir tedavinin sağlık üzerinde olumlu bir etkisi olup olmadığını değerlendirmeleri için bir yol sağlayabileceğini umuyordu. Bir reality TV şovunda bu izledikleri hedeflediği türden bir tanıtım değildi. “Bir züppenin reality TV’ye bakış açısına sahibim,” diye ekliyor.

Yaşlanmanın vücut üzerindeki etkisini ölçen testler geliştirme çabaları hakkında Nature dergisi ile konuşan araştırmacılar arasında karışık coşku ve endişe duyguları yaygındı. Sahaya akan para ve benzeri görülmemiş bir kamuoyu ilgisi ve heyecanı seviyesi ile bilim adamları, bir kişinin vücudunun ne kadar hızlı yaşlandığını ölçmenin yolları hakkında sürekli bir makale yayınlıyorlar. Ölçümlerin çoğu, DNA’daki metilasyon olarak bilinen kimyasal işaretlere veya kanda bulunabilen proteinlere veya metabolitlere bakıyor.

Bu biyolojik belirteçler veya biyobelirteçler, yaşlanmanın olumsuz etkilerini önleyecek ve gerontologların sağlıklı yaşam süresi olarak adlandırdıkları şeyi artıracak ilaçlar ve diğer tedaviler geliştirme çabalarının bir parçası olarak inanılmaz derecede yararlı olabilir.

Bununla birlikte, çoğu zaman, bu biyobelirteçleri kullanan test sonuçları, onları rahatsız eden belirsizliklerin tam olarak hesabı olmadan yorumlanır ve sunulur. Bu sadece ticari testler için değil, aynı zamanda medya makaleleri ve hatta bilimsel yayınlar için de bir sorun.

San Francisco’daki California Pacific Tıp Merkezi Araştırma Enstitüsü’nde moleküler epidemiyolog olan Brian Chen “Çok fazla kafa karışıklığı var” diyor. “Akademide, daha fazla ilgi ve finansman sağlamak için genel olarak ‘biyolojik yaşı’ ve yaşlanma araştırmalarını teşvik etmeye ve abartmaya çalışan bilim insanlarını gördüm.”

Bilim insanları bu testleri doğrulamanın uzun ve zorlu görevini üstlenirken Chen ve diğerleri yüksek beklenti riski konusunda endişeleniyorlar. Tukwila, Washington’da bir sağlık teknolojisi şirketi olan Optispan’ın CEO’su Matt Kaeberlein “Günün sonunda bu tür bir şeyin alan için olumlu mu yoksa olumsuz mu olacağını bilmek zor,” diyor. “İtibarınızı kaybederseniz, bunu geri almak zordur.”

İlk epigenetik saatler

Aralık 2024’te ABD İleri Araştırma Projeleri Sağlık Ajansı, yaşlanmanın biyobelirteçlerini geliştirmek ve doğrulamak için bir program duyurdu.

Riyad’daki bir hayır kurumu olan Hevolution Foundation, healthspan araştırmalarına 400 milyon ABD doları yatırım yaptı.

Ve yaşlanmayla ilişkili durumlar için tedaviler bulmak için bir yarışma olan XPRIZE Healthspan’ın organizatörleri sağlık süresini iyileştirmeye adanmış 7 yıllık, 101 milyon dolarlık küresel bir yarışma planlıyor.

Yaşlanmayı değerlendirmek için bir dizi test zaten var. Şu anda İngiltere’nin Cambridge kentindeki Altos Labs’ta olan genetikçi Steve Horvath, on yıldan daha uzun bir süre önce ilk epigenetik saatlerden birini geliştirdi.

Ne kadar ömrün kaldı?

Genomdaki hangi bölgelerin metil gruplarıyla etiketlendiğini kataloglamak için 7.800 örnekten elde edilen verileri analiz etti. Daha sonra bu verileri, çalışma katılımcılarının yaşlarıyla birlikte bir makine öğrenimi algoritmasına yükledi. Algoritma, birlikte ele alındığında katılımcıların kronolojik yaşlarıyla ilişkili olan 353 metilasyon bölgesinden oluşan bir koleksiyon üretti. Bu bölgelerin bazıları yaşla birlikte daha çok, diğerleri daha az metillendi.

Horvath ile çalışan Chen bu belirteçlerin bir kişinin kronolojik yaşını dikkate değer bir doğrulukla tahmin edebilen bir testin temeli haline geldiğini söylüyor. Ancak test, bir kişinin ne kadar süre sağlıklı kalmayı bekleyebileceğini veya ne zaman ölebileceğini tahmin etmede o kadar iyi değildi.

Ömrü kısaltan ve uzatan şeyler

Böylece Horvath’ın ekibi ve diğerleri, beyaz kan hücresi sayıları, kandaki glikoz miktarı ve iltihaplanma için bir belirteç görevi gören bir proteinin seviyeleri gibi yaş ve sağlıkla ilgili diğer önlemlerle ilişkili metilasyon bölgelerini arayarak yeni testler oluşturmaya başladılar. Bu sefer amaç, bir kişinin sadece yaşadığı yıl sayısından ziyade ölüme kadar olan süresini yansıtan bir saat yaratmaktı.

Bu teste dayanan daha genç bir “yaş”, yüksek gelir ve meyve ve sebze bakımından zengin bir diyet de dahil olmak üzere çeşitli yaşam tarzı faktörleriyle ilişkilendirme eğilimindeydi. Daha ‘yaşlı’ bir skor, diğer rahatsızlıkların yanı sıra sigara içmek veya kalp hastalığı riski gibi faktörlerle ilişkiliydi.

Moffitt ve meslektaşları bunu bir adım daha ileri götürdü ve yeni bir sağlık verisi serisi toplamak için birkaç yılda bir aynı katılımcılara geri döndü. Bu, tek bir statik sayı yerine, yaşın vücuda ne kadar büyük bir şekilde zarar verdiğini değerlendiren bir epigenetik test oluşturmalarını sağladı. Moffitt “Biyolojik gerilemenin yavaş, kademeli ilerlemesini yakalıyor” diyor.

Doğrudan neden sonuç değil, sadece korelasyon

Bununla birlikte, bu testlerin altında yatan biyoloji bir bulmaca olmaya devam ediyor. Testlerde ölçülen metilasyon kalıplarını bir kişinin sağlığındaki değişikliklerle ilişkilendiren net bir mekanizma yok – bulunan kalıplar, belirgin bir neden olmadan büyük veri kümelerinden ortaya çıkan korelasyonlar. “Metilasyon neden yükseldi ve ne yanlış gitti? Ve bu ne anlama geliyor?” Bunlar Horvath’ın aklındaki cevapsız sorular.

Diğer test türleri, mekanizmalara daha net bir bağlantı sağlayabilir. Belirli proteinlerin bolluğundaki veya metabolizmanın kimyasal ürünlerindeki değişiklikleri ölçenler, araştırmacıların değişikliği neyin tetiklediği hakkında sonuç çıkarmalarına olanak tanıyor.

Hollanda’daki Leiden Üniversitesi Tıp Merkezi’nde moleküler epidemiyolog olan Eline Slagboom bir organizma veya dokudaki tüm metabolitleri incelemeye çalışan testlere atıfta bulunarak “Bu yüzden metabolomitleri seçtim” diyor. “Bir işaretleyicimiz olduğunda, neden önemli olduğunu da biraz anlıyoruz: bu bir iltihap belirteci mi, bir lipit belirteci mi? Glikozla mı ilgili?”

Biobelirteçlerin pabucu dama mı?

Slagboom ve meslektaşları, kanda bulunan ve hastalıktan ölüm olasılığıyla ilişkili 14 metabolite dayanan MetaboHealth adlı bir test oluşturdu. Diğerleri proteinlere dayalı testlere yöneldi: İngiliz araştırmacılar tarafından yönetilen bir ekip, kandaki yaklaşık 200 proteinin seviyelerini ölçen 45.000’den fazla kişiden elde edilen verileri kullanarak bir test geliştirdi.

Ancak şimdilik bazı araştırmacılar klinik çalışmalarında moleküler biyobelirteçlerden vazgeçiyorlar. Grand Junction, Colorado’da gerontolog ve Kaliforniya, Culver City’deki XPRIZE Vakfı’nda sağlıktan sorumlu başkan yardımcısı olan Jamie Justice, bir kişinin sağlıklı ömrünü uzatmayı amaçlayan terapilerin, müdahalelerin veya yaşam tarzı değişikliklerinin ölçülebilir bir fayda sağlaması gerektiğini söylüyor. “Bu fayda hakkında konuştuğumuzda, bir kişinin nasıl çalıştığından, hissettiğinden veya hayatta kaldığından bahsediyoruz, sadece DNA’larının kimyasal bileşiminden değil” diyor.

Doğrulama aranıyor

Boston, Massachusetts’teki Harvard Tıp Fakültesi’nde biyolog olan Mahdi Moqri araştırmacıların bir biyobelirteçleyiciyi klinik çalışmalarda kullanılabilmesi için tamamen incelemenin ne kadar iş gerektirdiğini öğrendiklerinde bazen geri tepme olduğunu söylüyor. Bu tür testler çeşitli popülasyonlarda ve klinikte kullanılacakları belirli koşullar altında tekrar tekrar incelenmelidir.

Slagboom örneğin kırklı ve ellili yaşlarındaki insanlardan elde edilen verilere dayanan bir biyobelirtecin, sağlık durumu zayıf 80 yaşındaki bir kişiyle çok az ilgisi olabileceğini söylüyor. “İşaretleyicimizin ne kadar değerli olduğunu satmaya çalışma eğilimimiz var” diyor. “Ama hangi amaç için değerli?”

Moqri, yaşlanma araştırmalarını çevreleyen yutturmacanın, belirteçlerin farklı popülasyonlarda veya farklı ortamlarda ne kadar iyi test edildiğine dair yanlış bir izlenim yarattığını söylüyor.

Biyolojik saatler gerçekte ne ölçüyor?

Epigenetik saat belirteçleri çok çeşitli çalışmalarda kullanılmış olsa da, tipik olarak klinik çalışmalarda birincil sonuçlar olarak kullanım için yeterince doğrulanmadıklarını söylüyor. “Klinik denemeler yapanlar bile, bu biyobelirteçlerin gerçekte olduklarından daha gelişmiş olduğunu düşünüyorlar” diyor.

Saatlerin gerçekte neyi ölçtüğü konusunda da alanda anlaşmazlık var. Hem medyada hem de bilimsel makalelerde “biyolojik yaşa” sık sık atıfta bulunulmasına rağmen, 2024’te yapılan bir araştırma, terimin ne anlama geldiği konusunda toplumda çok az fikir birliği buldu. Yaşlanma araştırması üzerine bilimsel bir konferansta 100’den fazla katılımcının katıldığı bir ankette, yaklaşık %30’u yaşlanmayı zamanla gelen işlev kaybı olarak tanımladı. Diğer tanımlar arasında zamanla hasar birikimi; gelişimsel bir aşama; ve sakatlık ve ölümde bir artış yer aldı. Leiden Üniversitesi Tıp Merkezi’nde biyoistatistikçi olan Marije Sluiskes “Biyolojik yaşı tanımlamak başlı başına tamamen hassas bir konudu

2025’in Öne Çıkan 10 Teknolojisini Açıkladı

Fri, 27 Jun 2025 12:49:00 +0300

WEF’in belirlediği bu teknolojiler, iklim kriziyle mücadeleden sağlık sistemlerinin dönüşümüne, yapay zekâ ile bilgi güvenliğinden enerji üretiminde sürdürülebilirliğe kadar geniş bir yelpazeye hitap ediyor. İşte önümüzdeki yıllarda dünyayı şekillendirmesi beklenen o 10 teknoloji…

1. Gelişmiş Nükleer Teknoloji

Küresel enerji krizinin gölgesinde yükselen nükleer enerji çözümleri, daha küçük ve modüler reaktör tasarımlarıyla çevre dostu enerji üretimine kapı aralıyor. Alternatif soğutma sistemleri ve güvenlik odaklı yenilikler sayesinde bu reaktörlerin daha düşük maliyetle, sıfır karbon salımıyla çalışması hedefleniyor. WEF’e göre bu teknoloji, istikrarlı ve iklim dostu enerji sistemlerinin temelini oluşturabilir.

2. Yapısal Batarya Kompozitleri

Elektrikli araçlarda ve hava taşıtlarında kullanılan bataryaların ağırlığı, performans ve enerji verimliliği açısından ciddi sınırlamalar getiriyor. Yapısal batarya kompozitleri hem enerji depolayan hem de mekanik yük taşıyabilen yeni nesil malzemeleri tanımlıyor. Bu sayede araçlar hem daha hafif hem de daha uzun menzilli hâle gelebilir.

3. Ortak Algılayıcı Sistemleri

Sensör teknolojilerinin birbiriyle bağlantılı hâle getirilmesi sayesinde araçlar, şehir altyapıları ve acil durum ekipleri arasında anlık bilgi paylaşımı sağlanabilecek. Bu yaklaşım, trafik kazalarını önleyebilir, acil müdahale süresini azaltabilir ve şehirlerdeki genel yol güvenliğini artırabilir.

4. Üretken Filigranlama

Yapay zekâ ile üretilen metin, görsel ve videoların özgün içeriklerden ayırt edilmesi giderek zorlaşıyor. Bu nedenle geliştirilen “generatif su işaretleme” teknolojisi, içeriklere görünmeyen dijital imzalar ekleyerek orijinalliği belirlemeyi ve bilgi kirliliğiyle mücadeleyi kolaylaştırıyor. Özellikle medya güvenliği ve içerik denetimi açısından bu teknoloji büyük önem taşıyor.

5. Elektrik Tabanlı Yeşil Azot Teknolojisi

Günümüzde kullanılan sentetik gübrelerin üretimi yüksek oranda fosil yakıt tüketiyor ve ciddi miktarda sera gazı salımına yol açıyor. Elektrikle üretilen yeşil azot ise sürdürülebilir tarımın önünü açacak. Bu yöntem, gıda üretiminde çevreye olan zararı azaltarak verimliliği artırabilir.

6. GLP-1 Grubu İlaçlar

Başta şeker hastalığı ve obezite tedavisinde kullanılan GLP-1 tipi ilaçlar, son araştırmalara göre Alzheimer ve Parkinson gibi nörodejeneratif hastalıklar için de umut vadediyor. Bu ilaçların beyindeki sinir hücreleri üzerindeki etkileri, yeni bir tedavi kapısını aralayabilir.

7. Kablosuz Biyokimyasal Algılayıcılar

Kablosuz ve sürekli çalışan biyosensörler, vücudun biyolojik işaretlerini veya çevresel parametreleri anlık olarak takip edebiliyor. Erken hastalık teşhisi, hava kalitesi analizi ve çevresel değişikliklerin izlenmesi gibi birçok alanda bu sensörler devrim niteliği taşıyor.

8. Nanozimler

Doğal enzimlerin işlevini taklit eden laboratuvar üretimi nanozimler, daha uzun ömürlü ve dayanıklı yapıları sayesinde özellikle tıbbi tanı ve çevre temizliği gibi alanlarda yeni olanaklar sunuyor. Maliyetlerinin düşük olması, bu teknolojinin yaygınlaşmasını kolaylaştırıyor.

9. Mühendislik Harikası Canlı Tedaviler

Vücudun içinde çalışarak tedavi sağlayan biyolojik organizmalar, özellikle kronik hastalıkların tedavisinde önemli rol oynayabilir. Bilim insanları, bağırsak florasına yerleştirilen faydalı bakteriler aracılığıyla hastalıklara karşı içeriden bir savunma mekanizması kurmayı amaçlıyor.

10. Osmotik Enerji

Tatlı ve tuzlu suyun karışımıyla oluşan ozmotik basınç farkını kullanarak enerji üreten sistemler, çevre dostu ve yenilenebilir bir kaynak sunuyor. Bu teknoloji, özellikle nehir ağızları ve kıyı bölgelerinde kullanılabilecek yenilikçi bir enerji üretim yöntemi olarak dikkat çekiyor.

Dünya Ekonomik Forumu’nun öngördüğü bu 10 teknoloji, insanlığın en acil küresel sorunlarına çözüm sunma potansiyeli taşıyor. Enerjiden sağlığa, çevreden yapay zekâya uzanan bu yenilikler, sürdürülebilir bir gelecek inşa etmemize yardımcı olacak. Ancak bu teknolojilerin etik kullanımı ve toplumsal fayda sağlaması için şimdiden gerekli düzenlemelerin yapılması kritik önem taşıyor. 2025’e yaklaşırken, bu gelişmeleri yakından takip etmek ve etkilerini anlamak hepimiz için büyük önem arz ediyor.

Bebeğin doğuştan gelen hastalığı CRISPR ile tedavi edildi

Tue, 17 Jun 2025 15:18:00 +0300

Doktor ve bilim insanlarından oluşan bir ekip, dünyanın ilk kişiselleştirilmiş gen düzenleme tedavisini kullanarak nadir görülen bir genetik hastalığı başarıyla tedavi etmeyi başardı.

Ses getiren çalışma The New England Journal of Medicine'de yayınlandı.

Hasta, CPS1 enzimi eksikliğiyle doğan KJ adı verilen bebekti. CPS1 eksikliği yani karbamoil fosfat sentetaz 1 eksikliği çok nadir görülen bir metabolik bozukluk. Bu nadir görülen durumun yüksek bir ölüm oranı bulunuyor ve bebeklerin yaklaşık yüzde 50'si hayatlarının ilk haftasında ölüyor. Hayatta kalanlar ise ciddi nörolojik bozukluklarla karşılaştığı gibi gelişimsel bozukluklar ve karaciğer nakli ihtiyacı gibi risklerle karşı karşıya kalıyorlar.

Ekip, bebeğe CRISPR tabanlı DNA düzenleme teknoloji kullanarak kişiselleştirilmiş bir tedavi geliştirdi. Bu yaklaşım günümüzde doğuştan gelen ve tedavi edilemeyen bazı genetik hastalıkların tedavisinde de kullanılabilir.

Işıksız ortamda oksijen üretimi gerçekleştirilebilir mi?

Thu, 15 May 2025 11:16:00 +0300

Pasifik Okyanusu’nun 4.000 metre derinlerinde, güneş ışığından tamamen uzak bir ortamda oksijen üreten metalik kayalar keşfedildi. Bilim dünyasında büyük yankı uyandıran bu keşif, oksijen üretiminin sadece fotosenteze bağlı olduğu anlayışını temelinden sarsıyor.

OKSİJEN IŞIKSIZ ORTAMDA BULUNABİLİR Mİ?

İngiltere’deki İskoç Deniz Bilimleri Derneği’nden Profesör Andrew Sweetman ve ekibinin ilk bulgularına göre, patates büyüklüğündeki metal açısından zengin nodüller, suyun elektriksel olarak ayrışmasına yol açarak oksijen ve hidrojen üretiyor. Normalde fotosentez olmadan oksijen oluşamayacağına inanılıyordu; bu yeni keşif ise tam tersini gösteriyor. Clarion-Clipperton Bölgesi (CCZ) gibi derin deniz alanlarında bulunan bu nodüller, milyonlarca yılda oluşuyor ve yeşil teknolojilerde kritik öneme sahip kobalt, nikel, bakır gibi metaller içeriyor.

Sweetman, bu buluşun beraberinde yeni soruları getirdiğini belirtiyor: “Karanlık oksijen üretiminin başka nerelerde gerçekleştiğini ve bunun tam olarak hangi mekanizmalarla mümkün olduğunu bulmak için şimdi üç yıllık kapsamlı bir araştırma başlatıyoruz.”

DERİNLERDEKİ MİKROPLARIN ROLÜ

Oksijenin kaynağının sadece metalik nodüller olmayabileceğine işaret eden bilim insanları, bazı mikroorganizmaların da oksijen üretebileceğini düşünüyor. Kanada ve ABD’deki çalışmalarda, 40.000 yıldan uzun süredir yüzey atmosferinden izole kalmış yeraltı sularında beklenmedik miktarda oksijen gözlemlendi. Mikrobiyolog Emil Ruff, ilk başta örneklerin kirlenmiş olabileceğini düşünse de detaylı laboratuvar çalışmaları, nitrit gibi bileşiklerden oksijen üretimi yapan mikropları ortaya çıkardı. Benzer süreçlerin okyanus tabanında da gerçekleşip gerçekleşmediğini anlamak için, Sweetman ve ekibi derin deniz örneklerini incelemeye devam edecek.

KARANLIK OKSİJEN VE UZAYDA YAŞAM ARAYIŞI

Sadece güneş ışığıyla sınırlı kalmayan oksijen üretimi, NASA dahil pek çok uzay araştırma kurumunun dikkatini çekiyor. Özellikle Satürn’ün uydusu Enceladus ve Jüpiter’in uydusu Europa gibi yüksek basınçlı ve karanlık ortamlarda hayatın var olma ihtimali bu keşifle yeniden değerlendirme sürecine girdi. Sweetman, “Bu bölgelerdeki basınç altında oksijen üretmek için ne kadar enerji gerektiğini anlamamız, uzayda yaşam izlerini ararken yeni kapılar açabilir,” diyor.

Kediler ve köpekler neden birbirlerine benziyor?

Sat, 10 May 2025 20:52:00 +0300

İran kedileri ve pug köpekleri ilk bakışta çok ortak noktaları varmış gibi görünmüyor. Biri kedi, diğeri de köpek. Birbirlerinden 50 milyon yıllık evrimle ayrılmışlar. Fakat evrimsel biyolog Abby Grace Drake ve meslektaşları kedilerin, köpeklerin ve onların vahşi akrabalarının 1.810 kafatasını taradıklarında tuhaf bir şey buldu. Uzak tarihlerine karşın pek çok kedi ve köpek ırkı, kafatası şekilleri bakımından çarpıcı benzerlikler gösteriyor.

Populer Science Türkçe'de yer aldığına göre evrimsel biyolojide ıraksama yaygın bir süreç. Basit ifadelerle anlatmak gerekirse ıraksama, ortak bir atayı paylaşan iki canlının zamanla farklılaşması demek. Yakınsama ise daha benzer hale gelmeleri anlamını taşıyor. Hayvan popülasyonları bölünüp farklı ortamlara uyum sağladıkça, bu canlılarda ıraksak evrim olarak bilinen bir süreçle kademeli şekilde yeni özellikler gelişiyor.

Yeni türlerin farklı özellikler kazanarak popülasyonların ayrı güzergahlarda evrimleşmesine sebep olduğu temel yollardan birisi de bu. Fakat bazen evrim farklı bir yöne gidebiliyor. Yakınsama ise birbiriyle alakasız iki türde benzer baskılarla bağımsız şekilde benzer özellikler evrimleştiği zaman meydana geliyor.

Evcil kediler, köpekler ve diğer pek çok evcil türün durumunda ise insanların gerçekleştirdiği kasıtlı ve kasıtsız seçilimler, kazara farklı türleri benzer özelliklere doğru yönlendirerek yakınsama meydana getirmiş gibi görünüyor.

Uzun bir evrimsel ayrılma geçmişine rağmen İran kedisi ve pag köpekleri gibi düz suratlı ırklar, benzer kafatası yapıları paylaşıyor.

Drake ve meslektaşları, evcilleştirmenin kafatası yapısını ne kadar fazla şekillendirdiğini araştırmak için müze numunelerinden, veterinerlik fakültelerinden ve dijital arşivlerden alınan 3 boyutlu kafatası taramalarını analiz etmiş. Kullandıkları veri seti Siyam, MAine coon ve İran ırkları gibi evcil kedilerin yanısıra pag köpekleri gibi kısa burunlu köpeklerden İskoç çoban köpeği gibi uzun burunlu köpeklere kadar 100’ü aşkın köpek ırkını içeriyor.

Bilim insanlarının ulaştığı bulgular, evrimin kafatası şekli çeşitliliğini artırıp kurtların ve yaban kedilerinin kafatası şeklinin ötesine götürmekle kalmayıp, ya uzun ya da düz suratlara doğru yakınsama gerçekleşmesiyle bazı kedi ve köpek ırklarının birbirlerine benzemesine de yol açtığını gösteriyor. Vahşi köpekgiller (köpekler, kurtlar, tilkiler ve çakalların yer aldığı hayvan grubu) benzer uzun bir kafatası paylaşma eğilimindeyken, vahşi kedigiller (evcil kedilerin, aslanların, kaplanların ve jaguarların yer aldığı hayvan grubu) daha doğal bir çeşitlilik sergiliyor.

Her iki türün de evcil ırkları artık bu ölçeğin her iki ucunda da daha uç kısımlara uzanıyor. Bu eğilim, XL bully köpekleri andırması için yetiştirilen kedilerin ortaya çıkışında görülebiliyor.

Evcilleştirme, insanlar müdahale ettiği zaman uzaktan akraba türlerin bile benzer şekilde görünmekle son bulabileceğini ve hatta benzer durumlardan muzdarip olabileceğini uzun bir süredir gösteriyor.

Seçici yetiştirme, türlerde bazı özellikleri abartılı boyutlara taşıdı. İnsan kaynaklı diğer pek çok değişim, hayvanları vücutlarının doğal şekilde destekleyebileceği şeyin ötesine itebilir. Örneğin etleri için yetiştirilen bazı tavuklar, göğüs kasında vücut ağırlıklarının yüzde 30’unu taşıyor ve bu durum sıklıkla kalp ve akciğer problemleriyle sonuçlanıyor.

BEBEKLERİN GÖRÜNÜMÜNÜ TAKLİT EDEN ÖZELLİKLER

İnsanların düz suratlı evcil hayvan tercihi, en temel içgüdülerimizden bazılarıyla bağlantılı. İnsanlar yuvarlak kafalar, ufak burunlar ve büyük, düşük yerleşimli gözler gibi bebek özelliklerine yanıt vermek üzere yapılanmış. Düz suratlı pek çok kedi ve köpek ırkında abartılı görünen bu özellikler, insan bebeklerin görünümünü taklit ediyor.

Tüm türler arasında insanlar, anne yardımına en muhtaç olanlardan biri; yani aciz ve hayatta kalmak için bize bakanlara bağımlı halde doğuyoruz. Bu özelliği köpek ve kedi yavrularıyla da paylaşıyoruz. Bunun aksine erken olgunlaşan hayvanlar doğduktan kısa süre sonra görebiliyor, duyabiliyor, ayakta durabiliyor ve kısa süreliğine hareket edebiliyorlar. İnsan bebekleri yetişkinlerin bakmasına fazla bağımlı olduğundan, evrim bizi savunmasızlık ve muhtaçlık işaretlerine karşı hassas olacak biçimde şekillendirmiş.

Bebeklerin yuvarlak yanakları ve büyük gözleri gibi bu sinyaller sosyal uyandırıcılar şeklinde biliniyor. Bunlar, yetişkinlerde daha tiz ses tonlarıyla konuşmaktan bakım sağlamaya kadar çeşitli bakıcılık davranışlarını tetikliyor.

Gümüş martılar (bir martı tipi), insan olmayan hayvanlarda bunun bir örneği. Söz konusu kuşların yavruları, ebeveynlerinin gagalarındaki kırmızı bir bölgeyi içgüdüsel olarak gagalıyorlar ve bu da yetişkinin yiyecek çıkarmasını tetikliyor. Bu kırmızı bölge sosyal bir uyandırıcı şeklinde davranarak, yavruların ihtiyaçlarının doğru zamanda karşılanmasını sağlıyor. Benzer bir şekilde evcilleştirilmiş hayvanlar, kendi soyumuz için evrimleşmiş antik bakım mekanizmalarını etkili şekilde kullanıyor.

Bu özellikler insanlardan bakım ve dikkat talep etmede evcil hayvanlara bir avantaj sağlayabilir ancak bir bedel ile birlikte geliyorlar.

İngiltere hükümeti, hayvan refahında yeni ortaya çıkan endişelere yönelik bağımsız uzman tavsiyesi sunması için Hayvan Refahı Komitesi’ni görevlendirdi. 2024’te yayımladıkları raporlarda komite, hem kediler hem köpeklerde seçici yetiştirmenin etkileriyle ilgili ciddi endişeler dile getirmişti.

Raporlarda, düz suratlar ve abartılı kafatası şekilleri gibi uç noktalı fiziksel özellikler için yetiştirme yapmanın, aralarında solunum güçlükleri, nörolojik durumlar ve doğum komplikasyonlarının da bulunduğu yaygın sağlık sorunlarına yol açtığı vurgulanıyor.

Şiddetli kalıtsal sağlık sorunları bulunan hayvanların artık üretim için kullanılmaması gerektiğini söyleyen komite, yetiştiricilere daha sıkı düzenleme getirilmesi çağrısı yapıyor. Bu reformlar olmadan, pek çok popüler ırk önlenebilir ve yaşamı kısıtlayan durumlardan muzdarip olmaya devam edecek. Seçici yetiştirme, insanların doğayı kendi tercihlerine göre ne kadar kolay eğip bükebilediğini ve milyonlarca yıllık evrimsel ayrılığın, onlarca yıllık yapay seçilimle ne kadar kolay geçersiz kılınabileceğini gösterdi.

Kendi bebeklerimizin suratlarını andıran evcil hayvanları seçerek, genelde farkında olmadan bu hayvanlara zarar veren özellikleri seçiyoruz. Türler arasında yakınsamaya yön veren kuvvetleri anlamak, onu şekillendirmede güçlü ve bazen tehlikeli bir rol oynadığımızı hatırlatıyor.

Kaynak: Cumhuriyet

AÇU imzalı iki buluş patent aldı

Thu, 08 May 2025 20:59:00 +0300

ARTVİN-Bilimsel çalışmalara ve Ar-Ge faaliyetlerine hız kazandıran Artvin Çoruh
Üniversitesinde gayretli çalışmalar meyvelerini veriyor. Artvin Çoruh Üniversitesi
imzasını taşıyan iki buluş için Fikri Sınai Mülkiyet Hakları kapsamında Türk Patent ve
Marka Kurumuna yapılan patent başvuruları kabul edildi.

Elektrik Motorları İçin Çok Kollu Üfleçlere Sahip Jet Tipi Soğutucu

AÇÜ Mühendislik Fakültesinden Dr. Öğr. Üyesi Haluk Keleş’in “Elektrik
Motorları İçin Çok Kollu Üfleçlere Sahip Jet Tipi Soğutucu” adlı buluşu Türk Patent ve
Marka Kurumu tarafından patente uygun bulunarak tescil edildi.. Bu buluş için patent
süreci Artvin Çoruh Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi tarafından yürütülmüştür.

Yüksek Kavitasyon Dirençli ve Değiştirilebilir Kanat Geometrisine Sahip
Santrifüj Pompa Çarkı

Artvin Çoruh Üniversitesi Mühendislik Fakültesi öğretim üyelerinden Dr. Öğr.
Üyesi Haluk Keleş ve KTÜ Mühendislik Fakültesinden Prof. Dr. Tevfik
Küçükömeroğlu’nun geliştirdiği 'Yüksek Kavitasyon Dirençli ve Değiştirilebilir Kanat
Geometrisine Sahip Santrifüj Pompa Çarkı' adı verilen ürün, Türk Patent ve Marka
Kurumu tarafından başvurulduğu şekliyle faydalı model olarak tescil edilmiştir.
Başvurusu her iki üniversite adına yapılan ilgili buluşun patent süreci Artvin Çoruh
Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi ve Karadeniz Teknik Üniversitesi Teknoloji
Transferi Uygulama ve Araştırma Merkezi iş birliğinde yürütüldü.

Haber: Hayati AKBAŞ/Artvin

Olmaz deme! Bu ağaç tam 40 çeşit meyve veriyor

Thu, 17 Apr 2025 16:18:00 +0300

Van Aken'in çılgın 40 meyve ağacı, kulağa geldiği gibi bir icat ve 40 farklı meyve çeşidi üretebiliyor : erik, şeftali, kayısı, nektarin, kiraz ve daha fazlası…

Syracuse Üniversitesinde sanat profesörü ve heykeltıraş olan 42 yaşındaki sanatçı, ilk polikarpik ağacını 2008 yılında farklı ağaçlardan aldığı dalları birbirine aşılayarak yarattı. Dönüştürücü bir doğal sanat eseri yaratmayı amaçlıyordu. Ağacı bir heykel olarak düşünüyordu çünkü nereye neyi aşıladığına göre, ağacın nasıl dönüşeceğini tahmin edebiliyordu.

Günümüzde bu harika ağaçlardan 18 tanesi var ve bu baharda Illinois, Michigan ve Kaliforniya'ya üç tane daha dikildi. Bunlardan yedisi New York şehrinde bulunuyor (bunlardan biri hala Syracuse kampüsünde bulunan, 40 meyve veren ilk ağaç) ve altısı da Maine eyaletinin Portland kentindeki küçük bir koruda bulunuyor. Değerinin 30 bin dolara kadar çıktığı söylenen diğer bireysel ağaçlar ise özel evler ve müzelerde kullanılmak üzere satın alındı.

EN SEVİLENİ...

Van Aken, bunun ağaçlarının "en sevileni" olabileceğini söylüyor. "Dikildiği günden itibaren" diyor, "insanların ilgisini çekmeyi başarmış gibi görünüyor."

Çok meyveli bu ağaçları oluşturmak için gereken aşılama işlemi hassasiyet gerektirse de aslında o kadar da karmaşık bir işlem değildir. Pensilvanya'daki bir çiftlikte büyüyen Van Aken, tomurcuklu bir meyve ağacının bir dilimini alıyor ve bunu en az üç yıldır büyüyen bir ana ağaçtaki eşleşen bir kesime yerleştiriyor. Daha sonra parçaları bir arada tutmak için o noktanın etrafını elektrik bandıyla sarıyor. Her şey yolunda gittiğinde, farklı ağaçların "damarları" birbirine akıyor, böylece ortak bir damar sistemini paylaşıyorlar.

Van Aken, bazen sadece tomurcukları içeren bir aşılama türü kullanır. Şubat ayında ağaçtan sağlıklı tomurcukları çıkarıp ağustos ayına kadar dondurucuda saklıyor. Daha sonra konuk ağacın dallarındaki tomurcukları kesip yerine soğuk depoda bulunan tomurcukları ekiyor. Yeni tomurcukları sera etkisi yaratacak şekilde plastikle sarıyor ve ertesi baharda aşının yakınında kalan eski tomurcukları kesiyor. Van Aken, fikrin, ev sahibi ağacı kandırarak yeni parçaların kendisinin bir parçası olduğuna inandırmak olduğunu söylüyor.

Kaynak:Halk TV Haber Merkezi

Türk astronot okulları geziyor... Bu kez Artvin'de

Thu, 17 Apr 2025 11:18:00 +0300

ARTVİN-Türkiye Cumhuriyeti Sanayi Teknoloji Bakanlığı, Türkiye Uzay Ajansı, TÜBİTAK Ve Milli Eğitim Bakanlığı İş birliği ile Astronot-Öğrenci Buluşmaları kapsamında uzaya giden ikinci Astronot olarak bizleri gururlandıran Tuva Cihangir Atasever öğrencilerle bir araya geldi.

Nihat Gökyiğit Kongre Merkezinde yapılan programa İl Milli Eğitim Müdürü Fahri Acar, Şube Müdürü İsmail İnan, okul yöneticileri, öğretmenler ve lise düzeyindeki öğrenci grupları katıldılar.

Türkiye Uzay Ajansı uzay misyonu kapsamında 8 Haziran 2024 tarihinde uzay seyahati gerçekleştirip yörünge altı uzay misyonu kapsamında yaptığı çalışmalarla ülkemizi temsil eden astronot Tuva Cihangir Atasever, tecrübelerini katılımcılarla paylaştı.

Programda konuşan İl Müdürü Acar, gelişen ve büyüyen ülkemizin gelecek hedeflerinde sadece yeryüzü değil gökyüzünün de olduğunu belirterek geçlere göklerde olan istikbale yürüme gayesi noktasında örnek olan genç astronot Atasever'e bu anlamlı ve güzel bulaşma için teşekkür ederek hediye takdiminde bulundu.

6 yıl önce çıkan oyun 20 milyon oyuncuya ulaştı

Wed, 02 Apr 2025 19:46:00 +0300

Death Stranding, gerek karakterlerin kontrolü gerek, sunduğu dünya gerekse hikayesi sebebiyle oldukça sevilmişti. 2019 yılında çıkış yapan oyun milyonlarca oyunsevere ulaşmıştı. Çıkmasının üzerinden yaklaşık 6 yıl geçen oyunun dünya çapında 20 milyon oyuncuya ulaştığı aktarıldı.

Kojima Productions'ın oyunu Death Stranding, ilk olarak PlayStation 4 için sunulmuştu, oyun daha sonra PS5'e PC'ye Xbox'a gelmişti. Oyunun başarısı Apple'ın iPhone'larda oyun oynama stratejisi kapsamında iOS'a bile sunulmasına sebep olmuştu.

En son Death Stranding Director's Cut çıkmıştı ve bu da epey sevildi. Oyun, iPhone 15 Pro ve iPhone 15 Pro Max için de yakın zaman önce sunulmuştu.

Serinin devam oyunu olan Death Stranding 2: On the Beach, 26 Haziran'da PlayStation 5 için sunulacak. Diğer platformlar için ne zaman geleceği ise henüz açıklanmadı.

Kaynak: Cumhuriyet

Alman uzay roketinin infilakı çevresel endişeleri artırdı

Wed, 02 Apr 2025 19:41:00 +0300

Isar Aerospace tarafından geliştirilen ve Avrupa'dan uydu fırlatmayı amaçlayan Spectrum roketinin, 30 Mart'ta Norveç'in Andoya Uzay Üssü'nden kalkışından yaklaşık 30 saniye sonra patlaması ülkede çevre kirliliği endişelerini gündeme getirdi.

Norveç'te Kızıl Parti yetkilisi Geir Jorgensen, yerel basına açıklamasında, patlamanın ve düşen roket parçalarının çevreye olan etkisinin araştırılması çağrısı yaptı.

Jorgensen, "Bunun, hassas bir bölgedeki deniz ortamı üzerinde büyük olumsuz bir etki oluşturacağına inanmak için nedenlerimiz var." dedi. Patlama sonrası roketteki yakıt yükünün tamamının denize döküldüğü endişelerini dile getiren Jorgensen, fırlatma şirketinin olayın sonuçlarını "örtbas etmeye çalışıyor olabileceğini" savundu.

Yerel Fiskeribladet gazetesinin haberine göre, bölgedeki balıkçılar çevre kirliliği ve bölgedeki roket fırlatmalarının olumsuz etkileri konusunda endişelerini ifade etti.

Balıkçı Yngve Larsen, Andoya Adası'nın, Norveç kıyılarındaki en savunmasız yerlerden biri olabileceğini kaydederek, "Bölgede balık popülasyonunun azaldığını gördük." dedi.

Larsen "Bu aktörler, iş ve olumlu ekonomik faydalar konusunda pembe bir tablo sunuyor. Ancak olumsuz yönleri tartışmaya daha az istekliler." ifadelerini kullandı.

Norveç Balıkçılar Derneği, Andoya Uzay Üssü şirketiyle görüşme talebinde bulundu.

"İnfilakın kirliliğe neden olması beklenmiyor"

Andoya Uzay Üssü yetkilisi Ingrid Hanssen, roket kazasının olası çevresel etkilerine yönelik açıklamasında, fırlatmayı "tanımlanmış güvenlik alanı dahilinde ve güvenlik prosedürlerine uygun şekilde" gerçekleştirdiklerini bildirdi.

İnfilakın "kirliliğe neden olmasının beklenmediğini" savunan Hanssen, "roket bir ila iki metre derinlikteki sığ su alana düştü. Büyük bir balık tutma alanı değil." ifadelerini kullandı

Olay

Almanya merkezli Isar Aerospace tarafından geliştirilen Spectrum roket, Norveç'in Andoya Uzay Üssü'nden 30 Mart'ta fırlatılması sonrası havada infilak etmişti.

Fırlatmanın canlı yayını sırasında yüksek bir patlama sesi duyulmuş ve yaklaşık 50 ton ağırlığındaki roket, Andoya Adası'ndaki fırlatma rampasının yakınına düşmüştü.

Fırlatma tesisini işleten Andoya Space tarafından yapılan açıklamada, Spectrum roketinin okyanusa düştüğü ve hiç kimsenin zarar görmediği belirtilmişti.

Açıklamada, çevresel ya da maddi hasarların değerlendirilmesine yönelik çalışmaların sürdüğü bildirilmişti.

Roketin düşüş nedeni hakkında ise bilgi verilmemişti.

Kaynak: Cumhuriyet

'Kanlı Ay Tutulması’ görüntüleri görenleri büyüledi

Fri, 14 Mar 2025 21:07:00 +0300

2025 yılının ilk tam ay tutulması, gökyüzünde görsel bir şölen sundu.

Bu nadir olayda, Ay'ın kırmızımsı bir renk alması nedeniyle "Kanlı Ay" olarak adlandırıldı.

Ay'ın, Dünya'nın gölgesine tamamen girmesi sonucu, Ay'ın yüzeyi en karanlık gölge bölgesine, yani umbraya düşerken kırmızı ve turuncu tonlarına büründü.

NASA, bu tarihi anın görüntülerini paylaşarak, insanların bu doğa olayını daha yakından gözlemelerine olanak sağladı.

2025 yılı içinde ikinci bir "Kanlı Ay" tutulması daha gerçekleşecek, bu da gökyüzü gözlemcileri için unutulmaz bir deneyim olacak.

Biyoteknoloji İnovasyon Yarışması sizi bekliyor

Wed, 29 Jan 2025 20:07:00 +0300

Yarışmaya, Türkiye ve yurt dışında öğrenim gören lise, ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencileri katılabilir.

Yarışmanın değerlendirme aşamaları aşağıdaki gibidir;

Uygunluk/ Ön Değerlendirme Raporu (ÖDR)
Proje Detay Raporu (PDR)

Yarışmada üç kategori bulunmaktadır;

Lise Kategorisi
Üniversite ve Üzeri Fikir Kategorisi
Üniversite ve Üzeri Proje Kategorisi

Yarışmacıların hazırlamaları gereken raporlara ilişkin şablonlar ilerleyen tarihte TEKNOFEST web sitesi üzerinden duyurulacaktır.

BAŞVURU İÇİN TIKLAYINIZ…

25 yaş üstü aracı olanlara müjde: 12 modele ÖTV muafiyeti geliyor

Thu, 16 Jan 2025 11:55:00 +0300

Eski araçlarını yenilemek isteyen vatandaşlar için önemli bir fırsat gündemde. MHP’li iki milletvekili tarafından sunulan yasa teklifi, 25 yaş üstü aracını hurdaya çıkaran vatandaşlara Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) muafiyeti sağlanmasını içeriyor. Teklifin kabul edilmesi halinde, vatandaşlar Türkiye’de üretilen ve ÖTV muafiyeti uygulanacak çok sayıda modelden yararlanabilecek.

TRAFİKTEKİ ARAÇLARIN %70'İ 5 YAŞ ÜSTÜNDE

İstanbul Motorlu Araç Satıcıları Derneği (İMAS) Başkanı Hayrettin Ertemel, Türkiye’de trafikte bulunan araçların %70’inin 5 yaş ve üzeri olduğunu, bu grubun yarısından fazlasını ise 10 yaş ve üzeri araçların oluşturduğunu belirtti. Ertemel, “Eski araçların yenilenmesi ve yerli üretim araç oranının artırılması açısından teklif önemli bir adım. Bu düzenlemenin otomobil satışlarına pozitif etkisi olacaktır” ifadelerini kullandı.

YERLİ ÜRETİM ARAÇLAR ÖNE ÇIKIYOR

Teklif kapsamında yerli üretim araçların desteklenmesi hedefleniyor. Teklifin yasalaşması durumunda, altı farklı markanın 12 modeli bu kapsama girecek.

Bilim kurgu filmleri gerçek oluyor: Kırılan kemik dakikalar içinde iyileşir mi?

Sun, 05 Jan 2025 14:35:00 +0300

Bilim insanları, ışığa tutulduğunda kemiği iyileştiren bir malzeme geliştirdi. Travma veya enfeksiyon gibi nedenlerden kemikte büyük bir boşluk açıldığında, vücudun başka yerinden alınan kemik dokusuyla boşluğun dolması sağlanıyor. Ancak bu uğraştırıcı ve acılı bir süreç olduğundan bilim insanları farklı tedaviler arıyor. Bu alanda öne çıkan yöntemlerden biri, kemik benzeri gözenekli malzemelerin kırığın olduğu yere eklenmesini içeriyor.

Düşünsenize, kırılan kemiğinizin üzerine sürülen bir jel, saniyeler içinde kemiği yapıştırıyor ve iyileşme sürecini hızlandırıyor! İşte bu, bilim kurgu filmlerinden fırlamış gibi duran hayal artık gerçek! Güney Koreli bilim insanları, kemik kırıklarına çığır açacak bir teknoloji geliştirdi ve dünya şaşkınlık içinde bu mucizevi jeli konuşuyor.

IŞIĞA TUTUNCA ANINDA YAPIŞIYOR: KIRIK KEMİKLER ARTIK TARİH Mİ OLUYOR?

Pohang Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'ndeki araştırmacılar, alglerden elde edilen aljinik asidi kullanarak hayret verici bir hidrojel ürettiler. Bu jel, kırık kemik bölgesine enjekte edildikten sonra, basit bir ışık kaynağına tutulduğunda anında sertleşiyor ve kemiği adeta bir mıknatıs gibi birleştiriyor. Sadece yapıştırmakla kalmıyor, aynı zamanda kemik iyileşme sürecini de inanılmaz bir hızda tetikliyor.

VÜCUDUN KENDİ KENDİNİ İYİLEŞTİRMESİNE DESTEK:

Bu jel, sıradan yapıştırıcılar gibi işe yaramamakla kalmıyor, aynı zamanda kemik dokusundaki hücrelerin çoğalmasını da sağlayarak vücudun kendi kendini onarma mekanizmasını harekete geçiriyor. Zamanla, jel tamamen çözünerek yerini yeni ve sağlıklı kemik dokusuna bırakıyor. Yani, vücudunuzun doğal iyileşme sürecini hızlandıran bir tür "süper güç" gibi!

FARE DENEYLERİNDE MÜKEMMEL SONUÇLAR, İNSAN DENEYLERİ NE ZAMAN BAŞLAYACAK?

Bilim insanları, fareler üzerinde yaptıkları deneylerde bu jelin inanılmaz sonuçlar verdiğini belirtiyor. Kırık kemiklerde hızlı bir iyileşme ve kemik dokusunun yenilenmesi gözlemlenmiş. Ancak, insan deneyleri için henüz bir tarih verilmiyor.

CİDDİ KEMİK SORUNU OLANLAR İÇİN UMUT IŞIĞI: ACI VEREN TEDAVİLERE ELVEDA MI?

Bu devrim niteliğindeki teknoloji, travma, enfeksiyon veya benzeri nedenlerle büyük kemik hasarı yaşayan insanlar için umut ışığı oldu. Vücudun başka bölgelerinden kemik alınarak yapılan ağrılı ve uğraştırıcı ameliyatlar artık tarihe karışabilir. Enjekte edilebilir bu jel sayesinde, kemik sorunları olan hastalar, daha kısa sürede ve daha az acıyla iyileşme şansına kavuşabilir.

PROFESÖRDEN AÇIKLAMA: KEMİK YENİLEME TEKNOLOJİSİNDE DEVRİM!

Çalışmaya liderlik eden Prof. Hyung Joon Cha, bu buluşun kemik hastalıkları tedavisinde devrim yaratacağını söylüyor: "Kemik yenilenmesi için geliştirdiğimiz bu enjekte edilebilir hidrojel sistemi, kemik hastalıkları için geleneksel karmaşık tedavilere yenilikçi bir alternatif sunuyor ve kemik dokusu yenileme teknolojisini büyük ölçüde ilerletiyor."

ŞİMDİ GÖZLER İNSAN DENEYLERİNDE: ACABA NE ZAMAN HEPİMİZ BU MUCİZEYE SAHİP OLABİLECEĞİZ?

Bu heyecan verici gelişme, bilim dünyasında büyük yankı uyandırdı. İnsan deneylerinin sonuçları merakla beklenirken, gelecekte bu tür teknolojilerin tıpta çığır açacağı ve hayatımızı kolaylaştıracağı kesin gibi görünüyor. Bu jel, kırık kemiklerin tarihe karıştığı bir dönemin başlangıcı olabilir mi? Gelişmeleri takipte kalın!

Japonya’nın 50 yıl ileride olduğunu gösteren 15 çığır açan teknoloji

Mon, 30 Dec 2024 15:02:00 +0300

1. Dünyanın En Hızlı Treni
Japonya'nın maglev (manyetik levitasyon) trenleri saatte 600 km hıza ulaşarak dünya rekoru kırıyor. Bu teknoloji, ulaşımda devrim yaratıyor.

2. Deprem Acil Durum Kaskları
Japonya'da, depremlerde hayati organları korumak için omurga ve üst vücut bölgelerini saran acil durum kaskları kullanılıyor.

3. Çöp Öğütme Makineleri ile Para Kazanma
Yenilikçi makineler, çöplerinizi ayrıştırarak atmanızı sağlıyor ve bunun karşılığında para kazanmanızı mümkün kılıyor.

4-5. Yaratıcı ve Yenilikçi Tren Koltukları
Trenlerde, konforu artıran ergonomik, dönebilir ve tamamen katlanabilir koltuk tasarımları dikkat çekiyor.

6. Yavaş İçmenizi Sağlayan Bira Bardağı
Japonya'da geliştirilen bu bardak, içeceğinizin köpüğünü kontrollü bir şekilde artırarak daha yavaş içmenizi sağlıyor.

7. Yeraltı Bisiklet Park Sistemi
Yerin altına tamamen otomatik olarak bisiklet park eden bu sistem, şehirde yer tasarrufu sağlıyor ve bisiklet hırsızlığını önlüyor.b çin Tarih Verdi!

8. Her Yerde Otomatlar
Japonya'da otomatlar, sadece içecek değil, yemek, sıcak çorba, taze yumurta ve hatta kıyafet bile satıyor.

9. Geleceğin Tuvaletleri
Yüksek teknolojili tuvaletler, ısıtmalı koltuklar, bideler ve ortam sesleriyle donatılmış durumda. Tuvalet deneyimini konforlu hale getiriyorlar.

10. İnteraktif Demiryolu Robotları
Tokyo'nun Shinjuku İstasyonu’nda görev yapan robotlar, yolculara rehberlik ediyor ve sorularını yanıtlıyor.

11. Mağazalardaki Yapay Zeka Çevirmenleri
Japon mağazalarında, yapay zeka çevirmenleri farklı dillerde müşteri hizmeti sunarak dil bariyerlerini ortadan kaldırıyor.

12. Baş Aşağı Tren
Japonya'daki baş aşağı trenler, rayların altından ilerleyen yenilikçi tasarımıyla farklı bir ulaşım deneyimi sunuyor.

13-14. Elektrik Üreten Yenilikçi Teknolojiler
Japonya, atık ve kinetik enerjiyi kullanarak elektrik üreten sistemler geliştiriyor. Bu teknolojiler çevre dostu enerji üretimini teşvik ediyor.

15. Dev İnsansı Bakım Robotları
Kyoto'da, havai elektrik hatlarının bakımını yapan dev insansı robotlar, çalışanların tehlikeli görevlerden kaçınmasını sağlıyor ve güvenliği artırıyor.

Japonya, teknoloji ve inovasyon konusundaki öncülüğüyle, dünyaya ilham vermeye devam ediyor.

Muhabir: AYŞE SANCAK/TAKA GAZETESİ

Karadeliğin etrafında okyanus bulundu! Bu ne demek oluyor?

Sat, 28 Dec 2024 13:37:00 +0300

Derin uzayda bulunan bir karadeliğin etrafında 4 milyar Güneş Sistemi'ni dolduracak büyüklükte su keşfedildi. Peki bu ne anlama geliyor?

Karadeliğin etrafında okyanus bulundu! Bu ne demek oluyor?

Uzayda canlı yaşamı araşının en büyük göstergelerinden biri de su kaynağının varlığı. Bu sebeple suyun bulunması önemli, yeni yapılan bir araştırmada ise 4 milyar Güneş Sistemi'ni dolduracak büyüklükte okyanus bulunduğu aktarıldı. Ancak önemli bir nokta varki bu devasa su kütlesi karadeliğin etrafında keşfedildi ve bunun canlılığın kaynağı olduğuna dair bir kanıt olarak gösterilmesi şu an pek mümkün değil.

KARADELİĞİN ETRAFINDA DEVASA SU KÜTLESİ BULUNDU

Derin uzayda bir karadeliğin etrafında döner şekilde bulunan bu su rezervi, 12 milyar ışık yılı uzaklıkta yer alan kuasarın merkezinde yer alıyor. Çalışma Astrophysical Journal Letters'da yayınladı ve galaksinin çok uzakta olması nedeniyle bazı fikirler yürüttüler. Bunlardan biri de bulunan yeni su kaynağının gezegenimizde bulunan okyanusların toplamının 140 trilyon katına eşit olmasıydı.

Kuasarlar ilk olarak yarım yüzyıldan fazla bir süre önce teleskopların uzayın uzak bölgelerinde şaşırtıcı derecede yoğun parlaklıkları ile ortaya çıkarmasıyla fark edildi.Bu nesneler sıradan yıldızlardan farklıdır çünkü uzak galaksilerin merkezlerinden parlak bir şekilde parlarlar ve galaksideki tüm yıldızların toplamından daha parlak oldukları anlamına gelir.

Kalplerinde ise güneşimizden milyonlarca veya milyarlarca kat daha ağır olan süper kütleli karadelikler bulunur. Gaz ve toz bu kara deliklerden birine doğru sarmal bir şekilde hareket ettikçe, dönen madde ısınır ve enerji açığa çıkarır.

Öte yandan bu boyut Samanyolu Galaksi'si içinde devasa bir okyanus oluşturacak kadar geniş ve yüksek.

Keşfedilen bu devasa su kütlesinin daha iyi anlaşılması için şöyle bir kıyaslama yapmak gerekiyor: Samanyolu Galaksi'si 52 bin ışık yılı genişliğinde, bu suyun kütlesi ise Samanyolu Galaksi'sinin yüzde 1'i büyüklüğünde bir okyanus.

Gelelim, karadeliğe. Bahsi geçen okyanusun bulunduğu karadelik ise süper kütleli bir karadelik ve Güneş'den yaklaşık 20 milyar kat daha büyük.

NASA, Güneş'e en yakın noktaya ulaşarak neyi hedefliyor?

Thu, 26 Dec 2024 20:57:00 +0300

NASA, Güneş'e en yakın noktaya ulaşarak neyi hedefliyor?

NASA'ya ait bir uzay sondası, bugüne kadar Güneş'e en çok yaklaşan insan yapımı araç olmaya hazırlanıyor.

Parker Güneş Sondası isimli araç, olağanüstü miktarda radyasyona ve sıcaklığa maruz kalarak Güneş'in dış atmosferine doğru ilerliyor

Araçla iletişim bu geçiş sırasında kesildi ve Parker'ın ne durumda olduğunu öğrenmek için bilim insanları 28 Aralık'ta Türkiye saatiyle 08:00'de gelebilecek sinyali bekliyor.

BBC'ye konuşan NASA'nın bilim projeleri direktörü Dr. Nicola Fox, "İnsanlar yüz yıllardır Güneş'i inceliyor, ancak bir yerin atmosferini orayı ziyaret etmeden anlayamazsınız" diyor.

Parker, 2018'de fırlatılarak Güneş Sistemi'nin merkezine doğru yola çıktı.

Şimdiye kadar 21 kere Güneş'in yakınından geçen ve her seferinde gezegene daha çok yaklaşan uzay sondasının Noel arifesinde yaptığı geçiş ise yeni bir rekor oldu.

Araç Güneş'e 6,2 milyon kilometre kadar yaklaştı.

Bu mesafe çok da yakın gibi görünmeyebilir, ancak Dr. Fox şu karşılaştırmayla geçişin önemine işaret ediyor:

“Biz Güneş'ten 93 milyon mil uzaklıktayız. Yani Güneş ile Dünya birbirinden bir metre uzaklıktaymış gibi düşünürsek, Parker Uzay Sondası Güneş'ten dört santimetre uzaklıkta. Yani bu yakın bir mesafe.”

Kuzey Işıkları Güneş kaynaklı bir hava olayı

Sondanın bu yaklaşma sırasında, 1400 C sıcaklığa ve araçtaki elektroniklere zarar verebilecek miktarda radyasyona dayanması gerekecek.

Uzay aracı 11, 5 santimetre kalınlığında karbon bileşimi bir kalkan ile korunuyor ve Güneş'in atmosferine hızlıca girip çıkmaya çalışacak.

Uzay aracı, saniyede 191 km ile insan yapımı tüm nesnelerden daha hızlı hareket ediyor. Bu süratle Londra'dan New York'a yalnızca 30 saniyede ulaşılabiliyor.

Peki neden Güneş'e "dokunmak" için bu kadar uğraşıyoruz?

Bilim insanları uzay aracının, Güneş'in atmosferinin en dış katmanından (Korona'dan) geçerek uzun süredir devam eden bir gizemi çözeceğini umuyorlar.

Bilim insanları, araştırmanın Güneş ile ilgili bazı gizemleri çözmemize yardımcı olacağını umuyor

Fifth Star Labs'den gök bilimci Dr. Jennifer Millard, "Korona çok, çok sıcak ve nedenine dair hiçbir fikrimiz yok" diyor ve devam ediyor:

"Güneş'in yüzeyi aşağı yukarı 6000 C ama korona, Güneş tutulmaları sırasında gördüğümüz dış atmosfer, milyonlarca derece sıcaklığa ulaşabiliyor, üstelik yüzeyden bu kadar uzakta bulunmasına rağmen. O zaman bu atmosfer nasıl daha fazla ısınabiliyor?"

Bilim insanlarının bu seyahat sayesinde, koronadan sürekli yayılan parçacık akımına verilen isim olan Güneş rüzgârını da daha iyi anlamaları bekleniyor.

Bu parçacıklar, Dünya'nın manyetik alanıyla etkileştiklerinde gökyüzünde büyüleyici renkler oluşturan Kutup Işıkları'nı görüyoruz.

Ancak bu jeomanyetik fırtına elektrik şebekelerini, elektronik cihazları ve iletişim sistemlerini devre dışı bırakabiliyor.

Dr. Millard, "Güneş'i, hareketlerini, uzay kaynaklı hava olaylarını, Güneş rüzgarını anlamak, Dünya'daki hayatlarımız için çok önemli" diyor.

NASA'dan bilim insanları uzay aracının Dünya ile iletişiminin kesildiği günleri heyecan içinde geçiriyor.

Nicola Fox, Parker'dan ilk sinyalin gelmesi sonrası, Dünya'daki ekibin ona bir kalp emojisi yollayarak, araca iyi olduğunu haber vereceklerini söylüyor.

Bu cüretkar deney ile ilgili gergin olduğunu itiraf eden Fox, sondanın direncine güven duyduğunu söylüyor:

"Onunla ile ilgili endişe duyacağım. Ancak gerçekten onu, bu aşırı koşullara dayanması için tasarladık. O çok, çok güçlü küçük bir uzay aracı."