Trump Türkiye’ye F-35 ve CAATSA sinyal verdi

ABD Başkanı Donald Trump, Ankara’da Cumhurbaşkanı Erdoğan ile yaptığı görüşmede Türkiye’ye ilişkin dikkat çekici açıklamalarda bulundu. Trump, Türkiye’nin Erdoğan döneminde askeri açıdan “çok güçlü bir ülke” haline geldiğini belirterek, Ankara ile Washington arasındaki ilişkilerin “muhtemelen hiç olmadığı kadar iyi” olduğunu söyledi.

Ankara’daki NATO Zirvesi kapsamında yapılan görüşmede ticaret, savunma sanayii, askeri iş birliği ve F-35 savaş uçakları dosyasının ele alınacağı belirtildi. Trump’ın açıklamaları, Türkiye’nin F-35 programına dönüşü ve CAATSA yaptırımlarının kaldırılması tartışmalarının yeniden gündeme geldiği bir dönemde geldi.

Reuters, Trump’ın Türkiye’nin F-35 programına dönüşüne destek vermesinin beklendiğini, ancak bunun Kongre ve mevcut yasal kısıtlamalar nedeniyle zorlu bir süreç olacağını aktardı.

Trump, Türkiye’nin askeri kapasitesine ilişkin yaptığı değerlendirmede, “Türkiye, başkanın liderliğinde askeri açıdan çok güçlü bir ülke haline geldi. İnsanlar Türkiye’nin gerçekte ne kadar güçlü olduğunu bilmiyor. Harika askerleri var” ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı, Erdoğan ile görüşmede ticaretin yanı sıra askeri konuların da masada olacağını belirterek, “Bugün ticareti konuşacağız. Orduyla ilgili konuları ve daha birçok farklı başlığı ele alacağız” dedi.

F-35'LER İÇİN DİKKAT ÇEKEN SÖZLER

Bir gazetecinin, Türkiye’ye F-35 satışı ve yasal kısıtlamalara ilişkin sorusunu yanıtlayan Trump, “Bir karar vereceğiz” dedi.

Trump, salonda bulunan birçok kişinin Türkiye’ye F-35 verilmesine olumlu bakabileceğini savunarak, “Burada oturan birçok kişinin ‘Bunu neden yapmayalım?’ diyeceğini düşünüyorum” ifadelerini kullandı.

Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi alması nedeniyle 2019’da F-35 programından çıkarılması, Ankara-Washington hattındaki en önemli anlaşmazlık başlıklarından biri olmuştu. ABD Kongresi, Türkiye S-400 sistemine sahip olduğu sürece F-35 satışını engelleyen düzenlemeler kabul etmişti.

Trump, Türkiye ile ilişkilerin son dönemde daha iyi bir noktaya geldiğini belirterek, Ankara’ya övgüde bulundu.

ABD Başkanı, “Türkiye ile daha iyi bir ilişkimiz var. Türkiye, sadık olacağını düşündüğümüz birçok ülkeden daha sadık davrandı” dedi.

Trump, Türkiye’ye F-35 satışının değerlendirileceğini vurgulayarak, “Kesinlikle dikkate alacağımız bir konu” ifadesini kullandı.

ERDOĞAN'A ÖVGÜLER

Trump, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile kişisel ilişkisine de dikkat çekti. Bazı liderlerle kolay, bazılarıyla ise zor ilişki kurulduğunu söyleyen Trump, Erdoğan için “Bazen en zorlu insanlarla iyi anlaşırsınız, onun gibi. Bazen de en zayıf ve en acınası insanlarla anlaşamazsınız. Ama tanıştığımız ilk günden beri iyi anlaştık” dedi.

Trump, NATO Zirvesi’ne katılımında Türkiye’nin ev sahipliğinin etkili olduğunu da belirtti. ABD Başkanı, “NATO konusunda çok hayal kırıklığına uğradım. Açıkçası zirve Türkiye’de, dostum olan çok güçlü bir liderin ülkesinde yapılmasaydı, katılmayabilirdim” ifadelerini kullandı.

Trump daha önce de Ankara’daki zirveye Erdoğan’a duyduğu saygı nedeniyle katıldığını söylemişti.

S-400 SORUSUNA YANIT

Trump’a, Türkiye’nin Rus yapımı S-400 hava savunma sistemine ilişkin ABD’deki güvenlik kaygıları da soruldu.

ABD Başkanı, bu soruya “Hiçbir konuda endişem yok” yanıtını verdi.

S-400 meselesi, ABD’nin Türkiye’ye uyguladığı CAATSA yaptırımlarının temel gerekçelerinden biri olarak görülüyor. Ankara’nın F-35 programına dönüşü için bu başlıkta nasıl bir formül bulunacağı ise belirsizliğini koruyor.

Reuters, ABD yasalarının Türkiye’nin S-400’lere sahip olduğu sürece programa dönüşünü engellediğini, buna karşın Washington’da farklı çözüm yollarının tartışıldığını bildirdi.

"CAATSA YAPTIRIMLARINI KALDIRACAĞIM"

Trump, Türkiye’ye uygulanan CAATSA yaptırımlarına ilişkin de dikkat çeken bir mesaj verdi. ABD Başkanı, yaptırımları kaldıracağını belirterek, “Dostlara yaptırım uygulamak istemiyoruz. Yaptırımları kaldırabileceğimizi söyleyebilirim” dedi.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da geçen hafta yaptığı açıklamada, Erdoğan ve Trump’ın CAATSA yaptırımlarının kaldırılması konusunda “güçlü bir iradeye” sahip olduğunu söylemişti.

Trump, Türkiye’nin ABD’den aldığı uçaklara ilişkin motor bakım yükümlülüğüne de değindi. ABD Başkanı, “Türkiye ABD’den uçak satın aldı. ABD’den bir uçak aldığınızda, motor bakımı gerekiyorsa motorların bakımını yapmak ve onların bakımına yardımcı olmak gibi bir yükümlülüğümüz olduğunu düşünüyorum” dedi.

Trump yönetiminin kısa süre önce Türkiye’ye 700 milyon doların üzerinde jet motoru satışına ilişkin Kongre’ye resmi bildirimde bulunduğu aktarılmıştı. Söz konusu satışın, Türkiye’nin yerli savaş uçağı KAAN programı açısından önemli olduğu belirtiliyor.

"TÜRKİYE BİZİM İÇİN BÜYÜK MÜTTEFİK"

Trump, Türkiye’nin ABD açısından önemli bir müttefik olduğunu belirterek, Ankara’nın bölgesel krizlerdeki tutumuna dikkat çekti.

ABD Başkanı, “Türkiye bizim için büyük bir müttefik oldu. Diğer tarafta savaşa dahil olabilirlerdi. Çok güçlüler ama bunu yapmadılar. Belki de benim yüzümden yapmadılar” ifadelerini kullandı.

Trump ayrıca Erdoğan’ın İran’ın nükleer silaha sahip olmasını istemeyeceğinden emin olduğunu söyledi.

Trump’ın açıklamaları, Türkiye ile ABD arasında savunma sanayii alanında uzun süredir devam eden krizlerin aşılabileceğine ilişkin güçlü bir siyasi mesaj olarak değerlendirildi. Ancak F-35 programına dönüş, CAATSA yaptırımlarının kaldırılması ve S-400 meselesinin çözümü için ABD Kongresi’nin tutumu ve mevcut yasal sınırlamalar belirleyici olacak.

UKRAYNA

ABD Başkanı Donald Trump, Ukrayna savaşı, Suriye, Avrupa’daki ABD askeri varlığı, Grönland ve bazı Avrupalı liderlerle yaşadığı gerilimlere ilişkin dikkat çeken mesajlar verdi.

Trump, Rusya-Ukrayna savaşına ilişkin yaptığı açıklamada, hem Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in hem de Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’nin anlaşma yapmak istediğini söyledi.

“İkisi de bir anlaşma yapmak istiyor. Bu kadar uzun sürmesi çok kötü” diyen Trump, savaşın sona ermesine yönelik bir gelişme çıkabileceğini düşündüğünü belirtti.

Trump, kendisine cephe hattından fotoğraflar gönderildiğini de söyleyerek, “Savaş alanlarını gördüm. Bana fotoğraflar gönderiyorlar. Aslında ‘Bana göndermeyin’ demek istiyorum” ifadelerini kullandı.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in kendisine savaş alanlarından görüntüler gönderdiğini belirten Trump, “Pete’e ‘Biliyor musun, bu görüntüye yardımcı olmuyor’ diyorum” dedi.

ŞARA'YA ÖVGÜLER

Trump, Cihatçı Heyet Tahrir Şam (HTŞ) örgütünün kontrolündeki Şam yönetiminin temsilcisi Ahmed eş-Şara ile ilişkilerine de değindi.

ABD Başkanı, Şara ile “çok iyi” ilişkilere sahip olduklarını söyledi.

Trump, “Suriye’nin yeni lideriyle çok iyi bir ilişkimiz var. Harika bir iş çıkardı. Onunla çok iyi bir ilişkim var” ifadelerini kullandı.

“MELONİ'Yİ SEVİYORUM”

Trump, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ile yaşadığı gerilime de değindi. Meloni için “Aslında iyi bir insan olduğunu düşünüyorum” diyen Trump, ilişkilerinin İran savaşı nedeniyle bir dönem bozulduğunu söyledi.

Trump, “Bizimle İran konusunda işbirliği yapmayı reddettiği için ilişkimiz biraz kötüleşti. Bu, onunla ilişkimi biraz bozdu ama onu seviyorum” dedi.

Söz konusu açıklama, Trump’ın son dönemde Meloni’ye yönelik sosyal medya paylaşımları nedeniyle Roma-Washington hattında yaşanan gerilimin ardından geldi.

STARMER'A ELEŞTİRİ

Trump, İngiltere Başbakanı Keir Starmer hakkında da tartışmalı ifadeler kullandı. Trump, “Sanırım İngiltere Başbakanı artık orada değil, belki de İran yüzünden. Yaptığı şey çok popüler değildi” dedi.

GRÖNLAND ÇIKIŞI

Trump, Grönland konusunda da dikkat çekici açıklamalarda bulundu. Danimarka’nın Grönland’a yeterince yatırım yapmadığını savunan Trump, bölgenin ABD için önemli olduğunu söyledi.

Trump, “Danimarka, Grönland’a gerçekten yardım etmek için para harcamıyor. Ancak Grönland ABD için önemli bir yer” dedi.

ABD Başkanı, daha da ileri giderek, “Grönland Danimarka tarafından değil, ABD tarafından kontrol edilmeli” ifadelerini kullandı.

AVRUPA'DAN ASKER ÇEKME UYARISI

Trump’ın en dikkat çeken açıklamalarından biri de ABD’nin Avrupa’daki askeri varlığına ilişkin oldu.

ABD Başkanı, “Avrupa’daki tüm askerlerimizi çekebiliriz” dedi.

Trump yönetimi, daha önce Avrupa’daki ABD askeri varlığına ilişkin kapsamlı bir değerlendirme süreci başlatmıştı. Avrupalı müttefikler ise Washington’dan güvence ya da en azından daha net bir yol haritası bekliyor.

ERDOĞAN: BAŞKAN TRUMP HER ZAMAN SÖZÜNÜN ARKASINDADIR

Zirvede açıklamalarda bulunan AKP'li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan "Kendilerine hoş geldiniz diyorum. Ve bu ziyaretin ne kadar önemli olduğunu özellikle ifade etmek istiyorum. NATO Liderler Zirvesi'nin bugün Ankara'da yapılıyor olması ve tüm liderlerin şu anda ülkemizde bir araya gelmesi, yarın değerli dostum Sayın Trump'la birlikte olması bizlere ayrı bir güç katacaktır. Kendilerine tekrar hoş geldiniz diyorum" dedi.

"Sayın Trump Bir sürprizle geliyorum" ifadesini kullandı. F-35'i, KAAN savaş uçaklarının motorlarını konuştuk. Acaba gündeme gelebilir mi? Siz bu sürprizin ne olduğunu düşünüyorsunuz?" sorusuna ise Erdoğan şu şekilde cevap verdi;

"Tabii F-35 konusu biliyorsunuz bizim için yeni bir konu değil. Ve bunu bizler Amerika ile daha önce de görüştük. Ve biz bu uçakları da sözünü aldık. Ve Sayın Trump'ın bu konuda bize ayrıca sözü var. Şimdi de bu Liderler Zirvesi'nde yapacağımız görüşmelerde F-35 ile ilgili kendilerinden daha önce aldığımız sözün geleceğe yönelik olumlu şekilde teyit edileceğini biliyorum. Bu konuda da Sayın Trump her zaman sözünün arkasındadır. Burada yine inşallah F-35 konusunda bu Liderler Zirvesi'nden hayırlı bir karar çıkacağına inanıyorum."

Kaynak: Cumhuriyet